Berichten

"Overheid en burger samen investeren in groen voor hittebestendige steden"

Klimaatverandering kan in stedelijk gebied tot onder andere extreme hitte en overmatige neerslag leiden. Meer groen draagt in perioden van extreme hitte bij aan minder hitteoverlast in steden. Het is dan ook raadzaam voor gemeenten om maatregelen te nemen waarmee de stad klimaatbestendig wordt gemaakt. Ook burgers kunnen hieraan bijdragen. Voor beide partijen geldt dat nu investeren in klimaatbestendigheid, in de toekomst rendeert. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM).

Gemeenten zouden met maatregelen zoals meer openbaar groen en waterbergend vermogen kunnen aanhaken bij beleidsterreinen als infrastructuur, volksgezondheid, veiligheid en duurzaamheid. Een voorbeeld van meer openbaar groen is een groene infrastructuur, zoals parken en plantsoenen. Een bijkomstigheid van openbaar groen is de onafgedekte bodem, bijvoorbeeld niet bedekt door wegen, gebouwen, enzovoort. Hierdoor wordt de capaciteit van de bodem om water te infiltreren vergroot.

Minder belasting van het riool
Voor een optimale waterberging kan de gemeente bijvoorbeeld wadi’s aanleggen die ervoor zorgen dat het riool minder wordt belast bij overmatige neerslag. Een wadi is een veelal begroeide verlaging van het maaiveld. Bij hevige regenval komt de wadi onder water te staan doordat hemelwater via de daken van omliggende gebouwen naar de wadi wordt afgevoerd.

Groene daken en geveltuintjes
Particulieren kunnen ‘groene daken’ aanleggen, of (gevel)tuintjes waarvan de bodem niet bedekt is. Subsidies voor particuliere initiatieven op dit gebied zijn hiervoor een extra stimulans.

Download het rapport Klimaatverandering in het stedelijk gebied Groen en waterberging in relatie tot de bodem »

Bron:
RIVM

——————————————————————————-

Deze website is powered by Plant Publicity Holland, Groenforum Nederland en wordt mogelijk gemaakt door Productschap Tuinbouw.
 
 

 

 
 

Grote steden opvallend gegroeid

Het aantal inwoners van Nederlandse steden is de laatste jaren opvallend snel gestegen. Vooral de drie grootste laten een bovengemiddelde stijging zien.

Amsterdam, Rotterdam en Den Haag groeiden tussen 1 januari 2009 en 1 januari 2011 drie keer harder dan de 1,0 procent van Nederland als geheel. Het inwonertal van Amsterdam nam toe met bijna 25 duizend. In het begin van het afgelopen decennium groeide Amsterdam met nog geen duizend inwoners per jaar.

Het inwonertal van Den Haag groeide met 13 duizend en dat van Rotterdam met 23 duizend. In Rotterdam was de toename in 2010 extra groot door de annexatie van Rozenburg.

Groei versneld door toestroom uit binnen- en buitenland
De oplopende groei van het inwonertal is in zowel Amsterdam, Rotterdam als Den Haag toe te schrijven aan een toenemend vestigingsoverschot. Amsterdam en Den Haag hebben sinds 2007 een positief saldo van buitenlandse migratie en Rotterdam sinds 2008. Voor een deel zal hierin de relatief hoge nationale immigratie van 2009 en 2010 een rol spelen.

Daarnaast hebben zich meer personen uit andere gemeenten in de steden gevestigd en zijn er minder inwoners naar andere plaatsen vertrokken. Dit komt onder andere door het beleid om nieuwbouw in en rond steden te concentreren, in nieuwbouwwijken als Leidschenveen in Den Haag en IJburg in Amsterdam en nieuwbouw zoals rond het centrum van Rotterdam. De natuurlijke aanwas is ook toegenomen, maar heeft minder gewicht in de oplopende groei.

Vrijwel alle steden groeien
Ook in de overige grote steden (de 31 grote gemeenten minus de drie grootste) versnelde de bevolkingsgroei. Het tempo oversteeg dat van Nederland als geheel het afgelopen decennium voortdurend.

In 2009 en 2010 krompen slechts 4 van de 31 grote steden, zij het in beperkte mate. Dit waren Emmen, Heerlen, Hengelo (O.) en Sittard-Geleen. De steden die groeiden kregen er samen 124 duizend inwoners bij. Dat is ruim 70 procent van de totale aanwas in Nederland.

 

Bomen spelen grote rol bij CO2-opslag steden

Onderzoekers van de Universiteit van Kent- en Sheffield en de British Ecological Society hebben vastgesteld dat planten in steden meer koolstof opnemen dan verwacht.

In het onderzoek is de bovengrondse koolstofopslag in stedelijk gebied onderzocht. Hiervoor hebben de onderzoekers de Engelse stad Leicester als voorbeeld genomen. Uit de resultaten blijkt dat er in Leicester (met 300.000 inwoners) ongeveer 231.500 ton koolstof bovengronds wordt opgeslagen. Dit is meer dan aanvankelijk werd aangenomen.

Opmerkelijk
Opmerkelijk is het feit dat bomen 97,3% van deze 231.500 ton opnemen en omzetten in glucose, zuurstof en water. Tuinen en struiken kunnen veel minder koolstof omzetten, slechts 0,7% van de stedelijke koolstofuitstoot wordt namelijk omgezet in tuinen en de resterende 2% wordt omgezet door struiken.

 

Broeikasgas
Koolstof gemengd met zuurstof (CO2) is het belangrijkste broeikasgas welke zorgt voor de opwarming van de atmosfeer. Planten zetten deze CO2, samen met water en zonlicht, door middel van fotosynthese om in glucose (suiker), zuurstof en water.

Meer informatie

Bron:
Club van 30

——————————————————————————-

Deze website is powered by Plant Publicity Holland, Groenforum Nederland en wordt mogelijk gemaakt door Productschap Tuinbouw.
 
 

 

 
 

Steeds vaker hittegolven in steden, groen biedt de oplossing

Het verschil tussen de temperatuur in de stad en in de groenere gebieden erbuiten wordt steeds groter. Oorzaak: veel steden worden steeds dichter bebouwd. In Rotterdam bedraagt het maximale temperatuurverschil tussen stadswijken en een groene plek buiten de stad 8 graden Celsius, vooral in de avond van een hete, windstille dag.

Dit blijkt uit het onderzoek ‘Hitte­stress in Rotterdam’ van de gemeente Rotterdam dat deze maand wordt gepubliceerd.

Meer sterfgevallen als de temperatuur stijgt
Nederlandse steden, de rijksoverheid en universiteiten onderzoeken het fenomeen dat ‘stedelijk hitte-eiland’ wordt genoemd, en hoe zij kunnen voorkomen dat het in de zomer  in de steden te heet wordt. De noodzaak van dit onderzoek werd extra duidelijk na de hittegolven in 2003 en 2006, toen bleek dat er onder ouderen boven de 75 jaar aanzienlijk meer sterfgevallen zijn als de temperatuur stijgt. Daarnaast willen steden niet dat hun milieuambities teniet worden gedaan doordat de inwoners massaal airco’s aanschaffen vanwege de gestegen temperaturen.

 

Een boom is te vergelijken met tien airco
Het is heter in de stad doordat er veel asfalt ligt dat meer zonnestraling absorbeert, zoals ook donkere gebouwen doen. Dichte bebouwing staat bovendien een verkoelend windje in de weg. Ook verkeer leidt tot hogere temperaturen. Voor groen is in steden die dichter bebouwd zijn minder ruimte, terwijl juist parken een verkoelend effect hebben. Een boom is te vergelijken met tien airco’s. De vrees is dat het door de klimaatverandering te warm zou kunnen worden in de Nederlandse steden, die niet op hitte zijn gebouwd.

Maatregelen treffen door meer groen te planten
Rotterdams projectleider Lissy Nijhuis van het project Hittestress: “We dachten vooraf: misschien valt het wel mee in Rotterdam omdat er veel water is dat verkoelend werkt. Maar Rotterdam blijkt met zijn dichte bebouwing en veel asfalt wel degelijk een hitte-eiland te zijn. Binnenstedelijk bouwen is de trend, maar daardoor wordt het wel ontzettend warm. Dan kun je bijvoorbeeld maatregelen treffen door bijvoorbeeld meer groen te planten en groene daken en groene gevels aan te leggen, of de stoepen te bekleden met materiaal met een lichtere kleur, dat minder warmte absorbeert. Asfalt is het ergst, gele klinkers zijn veel koeler.”

Groen is een betaalbare oplossing
De onderzoekers zijn zich ervan bewust dat in tijden van bezuinigingen maatregelen tegen hitte niet erg hoog op de politieke agenda staan. Maar door bijvoorbeeld vooraf te praten met architecten over materiaalgebruik en door maatregelen aan te bevelen zoals de aanplant van meer groen en door groene daken kan er volgens hen – zonder veel extra geld – wel degelijk iets worden ondernomen tegen de hitte in de stad.

Interessante informatie over hittestress

Bron:
de Volkskrant

——————————————————————————–

Deze website is powered by Plant Publicity Holland, Groenforum Nederland en wordt mogelijk gemaakt door Productschap Tuinbouw.
 
 

 

 
 

Klimaatverandering in steden vergt nieuwe vorm van stedenbouw

De urgentie om in steden iets aan de klimaatverandering te doen, is hoog. Veel Nederlandse gemeenten zijn dan ook al bezig om klimaatprogramma’s te ontwikkelen, ambities vast te leggen en projecten te realiseren.

Vragen om kennis over klimaatverandering vanuit stedelijke gemeenten zijn niet specifiek gericht op klimaatkennis. Het zijn veelal integrale vraagstukken, waarmee gemeenten kampen: van nieuwe ontwerpconcepten voor het combineren van waterberging met woningbouw tot het aanplanten van bomen en struiken voor zowel het oplossen van het binnenstedelijk hitte-effect en het afvangen van fijn stof. De aanpak van de klimaatverandering in de stad vraagt dan ook om nieuwe vormen van stedenbouw.

Zes Nederlandse praktijkvoorbeelden
Dit staat geschreven in de brochure ‘Klimaat in de stad’ van Alterra. Dit is een eerste publicatie over de resultaten van het dialoogproject ‘Klimaat in de stad’. In deze publicatie worden zes praktijkvoorbeelden uitgelicht (Dordrecht, Utrecht, Amsterdam, Rotterdam, Haarlemmermeer en Stadsregio Arnhem Nijmegen). 

Groen om wijken klimaatbestendiger te maken
De praktijkvoorbeelden laten zien dat groen wordt toegepast om wijken klimaatbestendiger te maken. In het voorbeeld van Dordrecht staat daarover het volgende: ‘Bij beplanting wordt er niet alleen gekeken naar wat dat voor de leefbaarheid voor de bewoners oplevert, maar ook hoeveel water een boom opneemt, welke schaduwwerking die heeft en hoe beplanting zo geplaatst kan worden dat die fijn stof afvangt.’

Temperatuur stadspark lager
In Rotterdam heeft men in de zomer van 2009 onderzoek gedaan naar het ‘Urban heat Island effect’. Uit de eerste metingen blijkt dat het centrum van Rotterdam ’s nachts 7°C warmer is dan het platteland rondom Rotterdam Airport. Overdag was het centrum slechts 2°C warmer dan het vliegveld, maar opmerkelijk genoeg was de temperatuur in het stadspark De Twee Heuvels 2,4° lager. Er was binnen het stadscentrum dus een temperatuurverschil van 4,4° graden.

Benutten van groenstructuren
De grote vraag waarvoor Stadsregio Arnhem Nijmegen staat, is hoe de stedelijke structuur zo kan worden ingericht dat de problemen als gevolg van het stedelijk hitte-eiland kunnen worden aangepakt en hoe de dempende, verkoeling brengende groenstructuur beter kan worden benut.

Klimaat in de stad
Het dialoogproject ‘Klimaat in de Stad’ is als onderdeel van het onderzoeksprogramma ‘Klimaat voor Ruimte’ opgezet om te onderzoeken welke klimaatkennis relevant is voor Nederlandse steden, welke kennis ontbreekt en hoe die kennis landt in de stedelijke omgeving.

Meer informatie
Download het rapport »

Bron:
Klimaat in de Stad
Tussentijdse rapportage van het dialoogproject Klimaat in de Stad 
Alterra

 

 

 

 

Nederlandse steden slecht gewapend tegen hitte

Met groene daken, parken, water en een mediterraan bebouwingspatroon zouden Nederlandse steden zich beter kunnen wapenen tegen hittegolven, zegt Steven de Boer van ingenieursbureau DHV in de Volkskrant. 

Hoe een gebied op een hittebestendige manier ingericht kan worden is te zien in mediterrane steden. In steden als Barcelona en Lissabon bieden fonteinen en parken verkoeling. “In Nederland zijn de parken juist ingesteld op zo veel mogelijk doorlaten van de zon.”

Intensieve begroeiing op daken
Volgens de Boer kunnen groene daken een bijdrage leveren aan verlaging van de stadstemperatuur. Hierbij gaat het vaak alleen om daken met vetplantjes en mos. ,,In de zomer worden die snel geel en bruin. Wil je het verschil maken, dan moet je voor een intensievere begroeiing gaan: gras, struiken. Misschien wel bomen.’’

 

Steden warmer dan buitengebied
In het centrum van een stad is het gemiddeld 7 à 8 graden warmer dan in de gebieden daarbuiten, blijkt uit metingen. Dit komt doordat gebouwen in de stad vaak dicht op elkaar gebouwd zijn en weinig wind doorlaten. ‘Door het beperkte groen is er bovendien weinig schaduw en vindt weinig verdamping van water plaats. De stad kan niet afkoelen’, legt De Boer uit.

Lees meer op Volkskrant.nl

Bron: 
De Volkskrant

 

 

 
 

Onderzoek naar klimaatadaptatie in Nederlandse steden

Aan de TU Delft start momenteel een promotieonderzoek naar klimaatadaptatie in Nederlandse steden. Dit onderzoek is onderdeel van het interdisciplinaire project Climate-Proof Cities (CPC) en heeft als doel een generieke methode te ontwikkelen waarbij ontwerpers en beleidsmakers handvatten krijgen om de steden voor te bereiden op klimaatverandering.

Naast de gemiddelde stijging van de temperatuur door klimaatverandering loopt het kwik in steden ten opzichte van het landelijk gebied extra op, vooral tijdens warme dagen. Dit wordt het Urban Heat Island (UHI) effect genoemd. Doordat steden en omliggende dorpen uitbreiden en steeds compacter worden vormen zich meer hitte-eilanden. Dit zal in de komende jaren ook tot een versterkt UHI-effect leiden in Nederlandse steden.

Stadsvergroeningsprogramma
Er zijn steden in andere landen waar de hitteproblematiek al eerder is onderkend. De Greater Londen Authority heeft al een programma opgezet om met extreme hitte om te gaan, waarbij een aantal actiepunten is opgesteld. Zo is er een ‘stadsvergroeningsprogramma’ om de stad te verkoelen; een UHI-actiegebied is aangewezen waar nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan een vermindering van het UHI effect; er is begeleiding van architecten en ontwikkelaars om hen te helpen toekomstige bebouwing klimaatbestendig te ontwerpen; koele openbare plekken worden gecreëerd en het netwerk van meetstations in Londen wordt verbeterd.

Gratis bomen
Chicago heeft een andere aanpak gekozen: stadsbewoners kunnen gratis bomen voor hun tuin bestellen. Hiermee kan je direct voordeel halen omdat het energieverbruik wordt verminderd doordat de woning koel blijft en dus geen airconditioning nodig is. Ook draag je zo bij aan effecten voor de gehele stad, namelijk: verkoeling, verbeterde luchtkwaliteit, verminderde waterafvoer bij stormen, CO2-afvang en een aantrekkelijk stadslandschap.

Koelste wijken bestaan uit laagbouw en veel groen
Momenteel worden in Utrecht, Rotterdam en Arnhem metingen gedaan naar het UHI-effect. In Rotterdam wijzen de eerste resultaten op een maximaal temperatuurverschil van 7 graden Celsius tussen de stad en het omringende landschap. De ‘koelste’ wijken blijken te bestaan uit laagbouw en veel groen.

Het is nu de vraag hoe we in onze steden omgaan met het opwarmende klimaat. Hoe kan de stedelijke morfologie het klimaat gunstig of ongunstig beïnvloeden? Hoe kunnen groen en water het best worden ingezet? Wat te doen met wijken met hoge bebouwing en weinig ruimte voor groen? En hoe kunnen we profiteren van het veranderende klimaat? Het CPC-onderzoek hoopt op deze en andere vragen spoedig antwoord op te vinden.

Auteur:
Laura Kleerekoper

 

Groen erfgoed is belangrijk voor steden

Monumentaal groen is belangrijk voor een stad, maar het onderhoud daarvan is duur. Dankzij een nieuw subsidiepotje van het Rijk komt er extra geld beschikbaar.

Het Rijk heeft onlangs 4 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de 1300 ’groene monumenten’ in Nederland. “Het was jarenlang ongelijk verdeeld, maar nu is het idee dat roodstenen-erfgoed niet zonder groen kan. Het is een wisselwerking”, stelt Ben de Vries van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Gemeenten kunnen een plan van aanpak indienen voor het onderhoud aan groen dat in het oorspronkelijke plan van de architect is genoemd, bijvoorbeeld een bomenrij. Dit meldt dagblad Trouw vandaag.

Groen is belangrijk voor steden
Het besef dat groen belangrijk is voor de stad is in heel Nederland gegroeid, stelt onderzoeker Irini Salverda van kennisinstituut voor de groene leefomgeving Alterra. „Het staat steeds meer op de agenda van gemeenten.”

 

Bron:
Dagblad Trouw

 

 

 

 

 

Duitse en Nederlandse steden planten groen om fijn stof te verminderen

Venlo, Nijmegen, Krefeld en Duisburg onderzoeken gezamenlijk hoe luchtvervuiling door doelgerichte beplanting kan worden gevangen en zo duidelijk kan worden verminderd.

Daarbij plaatsen de steden verschillende accenten. Zo werkt Venlo aan een groene fijnstofbarrière. De resultaten hiervan zullen ook ten goede komen aan de planning van groenvoorzieningen in de Duitse grensgemeente Krefeld.

Nijmegen brengt een kosten-batenanalyse in, plus zijn beleidservaring op dit gebied. 

Op de site van de Euregio Rijn-Maas Noord is meer over dit initiatief te lezen »

Bron:
Banenrijk Limburg

Guerrilla Gardeners vergroenen woonomgeving in diverse steden

Guerrilla gardeners en Groenlinks hebben afgelopen weekend in Rotterdam, Deventer en Leiden straten vergroend waar het officeel niet mag. GroenLinks had het afgelopen weekend uitgeroepen tot ‘Guerilla Gardeningweekend’.

GroenLinkser Robert Jansen: “Met deze ludieke actie wil GroenLinks graag bijdragen aan het mooier maken en nuttiger gebruiken van de directe woonomgeving.”

Zo werden  zaterdagavond in de Rotterdamse wijk Charlois onaangekondigd planten en bloemen op stenige plekken in de stad geplaatst. Ook in Leiden werden tuintjes aangelegd in de boombakken van de Breestraat. En langs de Singel in Deventer werd een braakliggend stuk grond gevuld bloeiende planten, sla en tuinkruiden.

‘Dit land kan zoveel groener’
De actie is onderdeel van de campagne ‘Dit land kan zoveel groener’. GroenLinks werkt samen met de Guerrilla Gardeners, bewoners die zelf de schop ter hand nemen om bloemen en struiken te planten in hun eigen straat of buurt.

‘Bewoners zijn enthousiast’
Jasper van der Kuijk van GroenLinks Rotterdam zei op RTV Rijnmond daarover het volgende: “Overal in het land waar wij in actie komen zijn bewoners enthousiast. Ze bieden vaak aan om mee te helpen en ze zorgen ervoor dat het verse groen niet verpietert in de weken na de aanplant. Dat is belangrijk.”

Plantactie in kaal park
Ook in Poelgeest, een wijk van Oegstgeest, heeft onlangs een Guerilla Gardening actie plaatsgevonden. “De buurtbewoners hebben namelijk met veel moeite uiteindelijk een wijkpark gekregen dat vorig jaar gedoopt is als het Vroege Vogels Park. Het ziet er echter heel kaal uit en nodigt de bewoners niet uit om er gebruik van te maken. We zijn begonnen om eerst met een kleine groep een plantactie uit te voeren. Vervolgens hebben we via de buurtmail ook de andere wijkbewoners geïnformeerd. Gevolg is dat meerdere wijkbewoners zich hebben aangesloten en meedoen. Er is zelfs een nieuwe mailinglist opgezet ten behoeve van  het onderhoud en om elkaar op de hoogte te houden van de ontwikkelingen”, aldus een van de initiatiefnemers Frank ter Beek.

Wat is Guerrilla Gardening?
“Guerrilla Gardening is het aanleggen van een tuin op een plek waar het officieel niet mag. Bijvoorbeeld een stuk land dat al lang braak ligt en waar maar geen nieuwbouw op komt, of een boomsingel of bloembak die leeg is”, staat op de site van Guerrilla Gardeners te lezen. Het fenomeen Guerrilla Gardening bestaat al zo’n 30 twintig jaar.

Bronnen:

RTV Rijnmond