Berichten

Congres Hittestress op 25 juni a.s.

Op 25 juni 2018 is in Den Bosch het Congres Hittestress: Hoe Nederland omgaat met een warmer klimaat. De organisatie is een initiatief van de Nationale Klimaatadapatatiestrategie (NAS). Dagvoorzitter is Helga van Leur en ook is de Minister van I&M aanwezig.
Ongeveer 500 beleidsmakers, wetenschappers en ondernemers zullen zich hier bezighouden met de drie Hete Hangijzers: de gezondheid van kwetsbare mensen, veranderingen in de natuur en hitte in de stad. Dertig werksessies diepen deze onderwerpen verder uit.
De Groene Stad zal twee workshops verzorgen en wij nodigen u graag uit om daarbij te zijn!
 

Regenbestendig wonen. Droge voeten in de wijk van 2030? Dat vraagt om slim samenwerken!

Wereldwijd is het gemiddeld 0,9 graden Celsius warmer dan in 1900. Op sommige plekken is de temperatuurstijging nog veel groter, in de poolgebieden zelfs viermaal zo groot (bron: Wageningen Universiteit). We willen allemaal daar iets aan doen, maar het systeem is daar vaak nog niet klaar voor. Door de vele procedures, regels en afdelingen waar een voorstel langs moet gaan blijft het klimaat soms liggen. Dat is jammer, want de oplossingen zijn er al. Het is een kwestie van slim samenwerken.
De casus
We nemen je mee naar de Bellamystraat in Amsterdam Oud-West. Deze straat ligt een halve meter onder het waterpeil en ligt een stuk lager dan de rest van de buurt. Hierdoor loopt het regenwater van de hele buurt naar deze weg (bron: Amsterdam Rainproof). De bewoners hebben hier veel last van: bij piekbuien staat de hele straat onder water. Daarom willen ze een klimaatbestendige oplossing en gaan ze met deze vraag naar de gemeente. De gemeente ziet het belang, buigt zich over het probleem maar komt hier zelf niet uit. Het gebrek aan kennis en het budget zit hen in de weg.
Waar beginnen we?
Voor bewoners is het vaak erg fijn om een expert in te schakelen waar ze hun vragen kwijt kunnen. In de Bellamystraat is bijvoorbeeld Amsterdam Rainproof een goed eerste aanspreekpunt.  De organisatie en de bewoners kunnen samen een voorstel maken voor de gemeente, maar dit kunnen zij niet alleen.
Hoe komt het eruit te zien?
Het kernprobleem ‘wateroverlast’ moet worden aangepakt en het ontwerp moet er goed uitzien. Steeds meer urbanplanners zijn bezig met het klimaatbestendig inrichten van openbare ruimtes. De bewoners vinden het concept van het waterplein interessant. Ze willen watermanagement met het oog op de menselijke normen en waarden.
De volgende stap is het product. Welke precieze producten ga je toepassen in dit ontwerp? De keuze is breed. De bewoners vinden het leuk als water zichtbaar geïntegreerd wordt in het ontwerp. Na goed onderzoek kwamen ze bij opties als: een waterscherm, een slimme regenton en het afkoppelen van de regenpijp. Ook vonden ze het idee dat de kinderen met het water kunnen spelen leuk. Ze zouden een slimme regenton kunnen combineren is met een groene wand. Klimaatbestendige Ebb en Flood-tegels vangen het water op en laten het zichtbaar infiltreren naar de grond.
We moeten het samen doen
Je leest het al: oplossingen in overvloed. De Bellamystraat kan met een gerust hart aan de slag want de klimaatbestendige oplossing is binnen handbereik.  Een aantal kleine initiatieven kunnen samen een grote impact maken. De mindset is er al, nu is het een kwestie van gewoon doen!

auteur Ruth Pasternak van Rain(a)way

Bronnen
https://www.wur.nl/nl/show-longread/Klimaatverandering-longread.htm
https://www.rainproof.nl/hoe-rainproof-ons-riool
http://degroenewand.nl/
http://www.slimmeregenton.nl/
https://www.amsterdam.nl/projecten/bellamybuurt/
https://www.amsterdam.nl/projecten/bellamybuurt/rainproof-samen/
https://amsterdamwest.groenlinks.nl/nieuws/bellamy-en-borgerbuurt-wordt-groen-en-mooi
https://www.rainproof.nl/wat-kan-ik-doen/buurt
https://www.rainproof.nl/article-type/water-de-stad

De Ebb en Flood-tegels

Wetenschap en praktijk komen samen op Groene Poort over klimaatverandering

Dinsdag 18 april vond in het Internationaal Perscentrum Nieuwspoort weer een Groene Poortbijeenkomst plaats. Deze keer was de bijeenkomst gewijd aan groen en klimaatverandering. Peter Kuipers Munneke, weerpresentator bij de NOS en polair meteoroloog (glacioloog), belichtte de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering. Vervolgens toonden landschapsarchitecten en hoveniers enkele inspirerende voorbeelden van groene klimaatrobuuste gebiedsinrichtingen.
Kuipers Munneke legde uit waarom het klimaat verandert en wat ons te wachten staat. “Scenario’s van het KNMI laten zien dat we in de toekomst jaarlijks zo’n 60% meer dagen met behoorlijk veel regen kunnen verwachten. Dat geldt ook voor de temperatuur: er zullen meer dagen zijn met hittestress. Groen kan zeker helpen om de gevolgen daarvan op te vangen. “Het zou goed zijn als we steden meer op een bos laten lijken. Grote en kleine groene oplossingen zorgen voor meer infiltratie, temperatuurdemping enzovoorts. En dan heb ik het nog niet eens over andere effecten van groen zoals fijnstofopname en waardestijging van onroerend goed.” Steden klimaatadaptief inrichten is volgens de wetenschapper een goede zaak, maar niet genoeg. “We moeten de verdere opwarming van de aarde tegengaan door onze CO2-uitstoot te verminderen. Daarom pleit ik voor ‘re-use, reduce & recycle’.”
Praktijkvoorbeelden
Na deze confronterende presentatie lieten enkele landschapsarchitecten en hoveniers zien al volop met groene klimaatrobuuste gebiedsinrichtingen bezig te zijn. Zij presenteerden inspirerende voorbeelden van openbare tuinen met aandacht voor biodiversiteit, wateropvang, energie, hergebruik van materialen en een duurzaamheidsvisie voor de langere termijn.
Boodschap aan het kabinet
VHG-directeur Egbert Roozen vindt deze Groene Poortbijeenkomst een goede gelegenheid om het belang van groen en de behoefte aan een coördinerend bewindspersoon op dit gebied weer eens onder de aandacht te brengen. “Iedereen ziet het belang van groen. Een gecoördineerde, landelijke aanpak van het Deltaplan Groen is naar ons idee noodzakelijk voor de groene, gezonde steden van de toekomst. Dat willen we graag meegeven aan de deelnemers in de kabinetsformatie.”
Over Groene Poort
Groene Poort brengt vier disciplines op één platform bij elkaar: politiek, bedrijfsleven, overheid en kennisinstituten. Genodigden zijn leden van de Eerste en Tweede Kamer, functionarissen bij de rijksoverheid, portefeuillehouders bij provincies, veiligheidsregio’s, gemeenten, kennisinstituten, bestuursleden van brancheorganisaties en directies en commissarissen van groenbedrijven met een branchevertegenwoordigende functie. De volgende Groene Poort vindt plaats in het najaar van 2017. Groene Poort is een gezamenlijk initiatief van Branchevereniging VHG en de Nederlandse Vereniging voor Tuin- en Landschapsarchitectuur (NVTL), in samenwerking met Zuydgeest Communicatie.

Groene wand haalt schadelijke stoffen uit de lucht

Op de Innovation Expo in Amsterdam van 14 april is een prototype van een bijzonder tuinbouwproject te bezichtigen. Het betreft een groene wand met een high tech sensor. Organic Architects bouwde in opdracht van een tuinbouwconsortium een prototype van een groene wand met een ventilatiesysteem, dat de lucht actief langs de groene wand stuurt. Hoe hoger de concentratie van de schadelijke stof, des te hoger de ventilatiestand. Een speciale sensor van ASML kan de vluchtige organische stoffen tegenwoordig nauwkeurig meten.
‘Schone lucht garantie’ is één van de projecten van het nieuwe innovatieprogramma Waard&vol Groen van de Stichting Innovatie Glastuinbouw (SIGN). SIGN is een initiatief van LTO Glaskracht Nederland en heeft voor de uitvoering van haar innovatieprogramma een alliantie met Innovatie Agro & Natuur van het ministerie van Economische Zaken.
Organic Architects bouwde in opdracht van een tuinbouwconsortium een prototype van een groene wand met een ventilatiesysteem, dat de lucht actief langs de groene wand stuurt. Hoe hoger de concentratie van vluchtige organische stoffen, des te hoger de ventilatiestand. Onderzoekers brachten een hoge concentratie vluchtige stoffen in de ruimte. De actief geventileerde plantenwand bleek in staat om de verontreinigingen af te breken: methaan en ureum halveerden binnen 3 uur, alkanen en cyclische koolwaterstoffen na 9,5 uur. Uit de nulmeting bleek dat de verontreiniging zonder plantenwand stabiel hoog bleef. Daarmee is aangetoond dat de afbraak veroorzaakt is door de groene wand met verhoogde ventilatie.
In de tweede fase van dit project gaan industrieel ontwerpers aan de slag om een universeel ventilatiesysteem te ontwikkelen, dat in combinatie met allerlei verschillende bestaande groene wandsystemen kan bijdragen aan een gezonde woon- en werkomgeving. Dat systeem vormt de basis voor een businessconcept om ‘schone lucht garantie’ te gaan bieden aan gebouwbeheerders. Het consortium dat het project ondersteunt bestaat uit FloraHolland, Waterdrinker, Into Green, Van der Tol, Priva, Nieuwkoop Europe en Stichting Innovatie Glastuinbouw (SIGN), in alliantie met het ministerie van Economische Zaken.
Bron: agriholland.nl

Breda gaat groen inzetten om klimaatverandering tegen te gaan

Gras en planten in plaats van tegels op het Concordiaplein, een waterfontein in het centrum van Breda, groene tuinen in plaats van steen: in tijden van extreme regen kan het water beter weg, en als het lang droog is, blijft het koeler in de stad. Dit heet ruimtelijke adaptatie. De stad speelt in op de klimaatverandering door water en groen een vanzelfsprekend onderdeel te laten zijn van de (openbare) ruimte en van toekomstige ontwikkelingen. En door initiatieven van bewoners en bedrijven op dit gebied te stimuleren Tot en met 2018 stelt het college in de Impuls Ruimtelijke Adaptatie 0,5 miljoen euro beschikbaar om maatregelen in gang te zetten om de stad nu en in de toekomst leefbaar te houden.
Wethouder Paul de Beer van Duurzaamheid: “Ook Breda krijgt te maken met de gevolgen van de mondiale klimaatverandering: extreme regenval of storm kan zorgen voor wateroverlast en overstroming. Grotere periodes van extreme hitte veroorzaken verdroging van de bodem en natuur. Steen en beton houden de warmte extra vast waardoor het in de stad onaangenaam warm wordt. Dat heeft effect op de leefbaarheid in de stad zeker op de lange termijn. Breda zet vol in om de klimaatverandering tegen te gaan. Daarnaast zet het college, met deze Impuls Ruimtelijke Adaptatie, in op het omgaan met de gevolgen van de klimaatverandering die inmiddels al ervaren wordt. Dat betekent de stad aanpassen en zorgen dat bij alle toekomstige ontwikkelingen of projecten, hoe klein ook, groen, water en natuur een plaats krijgen om de stad leefbaar te houden. ‘Ruimtelijke Adaptatie’ is een belangrijk onderdeel van de Duurzaamheidsvisie 2030”.
Ruimtelijke adaptatie staat niet op zichzelf: de stad en haar omgeving worden aantrekkelijker en groener en dat heeft een positief effect op de leefbaarheid en daarmee op de gezondheid van mensen En dat niet alleen, het is goed voor recreatie, voor de economie en de biodiversiteit in de stad.
Voorbeelden
De afgelopen jaren heeft Breda, samen met partners en bewoners al een aantal grote projecten op dit gebied gerealiseerd zoals het heropenen van de haven in de binnenstad, ruimte voor de rivier in het Markdal, de aanleg van de vierde bergboezem voor waterberging inclusief natuurgebied, de waterakkers in Teteringen. Maar ook kleinere projecten zoals de groene daken in de Wommelgemhof en de bijenbollen in Princenhage.
Nieuwe projecten
In 2016 start het college een aantal projecten/ontwikkelingen om invulling te geven aan de ambitie van Ruimtelijke Adaptatie: “Breda ondanks of dankzij de klimaatverandering aantrekkelijk, uitdagend en klimaatbestendig te maken voor bewoners en bezoekers”.
Denk daarbij aan een groen schoolplein voor de Sint Josephschool, stimuleren van groene daken en duurzaam omgaan met regenwater, groen in plaats van parkeerplekken aan de Oude Vest, de Vlaszak wordt een groene, biodiverse stadsentree en het aanbrengen van een groene gevel op de parkeergarage de Barones.
Ook bewoners kunnen bijdragen aan ruimtelijke adaptatie. De gemeente en betrekt hen ook bij projecten voor het watervriendelijk inrichten van de tuin, geen stenen maar groen in de tuin en wijkdeals waarbij bewoners hun eigen buurt aantrekkelijker en ruimtelijk adaptiever maken. Ook werkt de gemeente hierbij samen met natuur- en milieuverenigingen.
Bron: breda.nl

Extra groen beschermt Kopenhagen tegen extreem weer

Extra groen, in de vorm van nieuw aan te leggen parken en plantsoenen, groene daken en groene muren vormt één van de kernpunten in een breed opgezet plan van de Deense hoofdstad Kopenhagen, om voorbereid te zijn op de komende klimaatverandering. Kopenhagen verwacht tegen 2050 onder meer een stijging van de hoogste temperatuur in de zomermaanden met 2 tot 3 graden Celsius. In het jaar 2100 zal 30 tot 40% meer regen vallen dan nu en over honderdjaar zal de gemiddelde zeewaterstand een meter hoger zijn dan vandaag. Om de stad, die in de zomer van 2011 al zwaar te lijden had onder noodweer en wateroverlast, op de klimaatverandering en de te verwachten gevolgen voor te bereiden is een uitgebreid en samenhangend plan opgesteld. Een plan dat, ook los van de noodzakelijke bescherming tegen overstromingen, de leefbaarheid van de stad ten goede komt.
De activiteiten om Kopenhagen bestand te laten zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering maken deel uit van het programma ‘State of Green’, dat onder meer inhoudt dat Denemarken in 2050 geheel onafhankelijk wil zijn van fossiele brandstoffen. Op korte termijn, al in 2025, wil Kopenhagen zelf CO2 neutraal zijn dankzij een vermindering van de uitstoot met 20% vergeleken met 2011.

Infographic: De Rainproof-straat

Het Amsterdamse initiatief ‘Rainproof’ laat in een infographic zien welke concrete maatregelen je als bewoner of professional kan toepassen om overlast van regen te voorkomen of om ermee om te gaan.
Jouw straat rainproof maken? Bekijk hier de infographic om te zien hoe dat moet! 

Vijf weetjes over hitte in de stad

De eerste hittegolf van deze zomer hebben we alweer achter de rug. En na een periode van slecht weer, ziet het er naar uit dat de zomer langzaam terugkomt. Met name in de steden kunnen mensen echter overlast ondervinden van de hitte. Omdat hittegolven steeds vaker, langduriger en intenser zullen voorkomen, presenteert de Universiteit van Wageningen vijf weetjes over hitte in de stad.
Weetje 1: In de stad kan het tot 7 graden warmer zijn dan op het platteland
Op warme zomerdagen kan het temperatuurverschil tussen stad en platteland wel 7 graden zijn. Maar ook binnen de stad zijn er flinke temperatuurverschillen. De weersvoorspelling kan er dan behoorlijk naast zitten, afhankelijk van de plaats waar je bent. Wageningse meteorologen meten de invloed van bebouwing, vegetatie, water, wind en schaduw op de lokale temperatuur.
Weetje 2: Je kunt op je mobiel de mate van hittestress in de gaten houden
De nieuwe app ‘Weerbeleving’ toont hoe je het weer op elke plek in Nederland zult ervaren. De Android app geeft met kleuren en symbolen aan hoe warm het weer buiten wordt beleefd en drukt dat uit in mate van ‘thermische stress’. De app is ontwikkeld door een Wageningse student in samenwerking met de meteorologen van Wageningen University.
Weetje 3: De toenemende verstening van tuinen zorgt er voor dat het in steden nóg warmer wordt
De toenemende betegeling van tuinen draagt bij aan het hitte-eilandeffect in steden. Bovendien kan regenwater niet makkelijk weg. In Operatie Steenbreek wordt nagegaan wat het effect is van versteende tuinen op stadshitte en wateroverlast.
Weetje 4: Onderzoekers werken aan een hittevoorspelling op straatniveau
In het project ‘Summer in de City’ werken Wageningse meteorologen aan computermodellen die het weer op straatniveau meer in detail kunnen voorspellen. Daarvoor worden er in verschillende Nederlandse steden (waaronder Amsterdam en Wageningen) weermetingen gedaan. Ook wordt met een speciaal daartoe uitgeruste bakfiets metingen gedaan, door lussen te rijden in de stad om temperatuurverschillen tussen de wijken in kaart te brengen. In nieuwbouwwijken en industriegebieden kunnen grote warmte-eilanden ontstaan doordat op die plekken veel verstening is.
Weetje 5: Groen in de stad helpt tegen hittestress en is goed voor waterafvoer bij extreme buien
Groen in de stad verbetert het milieu, zorgt voor een rijke biodiversiteit, vermindert luchtvervuiling, zorgt voor waterberging, dempt geluidshinder en verkoelt in warme periode. Kortom, groen is essentieel voor een klimaatbestendige en duurzame omgeving.
 
Bron: Alterra Wageningen

De Groene Stad pleit voor meer groen tegen oplopende schade door neerslag

Superstormen, hevige regenbuien of juist periodes van extreme droogte: het lijdt geen twijfel dat ons klimaat aan het veranderen is. Deze veranderingen vragen om nieuwe oplossingen. De Groene Stad pleit voor meer groen om het veranderde klimaat het hoofd te kunnen bieden.
Op 23 april bracht het Verbond van Verzekeraars een rapport uit waarin is berekend in hoeverre de klimaatscenario’s van het KNMI (2014) voor klimaatverandering invloed hebben op de totale schadelast. Op basis van de data wordt duidelijk dat stormen, hagel en (extreme) regenval voor de meeste weer-gerelateerde schade zorgen. De belangrijkste conclusie van het rapport is dan ook: zonder maatregelen zullen de schadekosten als gevolg van (extreme) buien naar verwachting verdubbelen.
Groen als waterbuffer
De Groene Stad pleit voor vergroening van de stedelijke omgeving als één van de belangrijkste maatregelen om extreme regenbuien te kunnen opvangen. Het gebeurt steeds vaker dat onze riolen bij flinke buien te weinig capaciteit hebben en overstroomd raken. Een beplante bodem heeft bij extreme neerslag een veel groter waterbergend vermogen dan asfalt en beton. Ook kunnen gemeenten wateroverlast bestrijden door het aanleggen van wadi’s. Dat zijn beplante gebieden, onder het maaiveld, die tijdelijk kunnen onderlopen tijdens extreme regenval, zodat de riolen niet worden overbelast.
Tegel eruit, groen erin!
Particulieren spelen hun eigen rol bij het tegengaan van wateroverlast, door middel van hun eigen voor- en achtertuin. Een groene tuin zorgt ervoor dat een deel van het regenwater wordt opgenomen en dat niet al het water direct het riool instroomt, met het gevaar dat kelders en huizen blank komen te staan. Maar ook diegenen die geen tuin hebben kunnen meehelpen de omgeving groen te houden, bijvoorbeeld door het aanleggen van een groen dak of een geveltuintje.
 
Foto: ANP

Benthemplein Rotterdam grootste waterplein ter wereld

Zoals veel steden, is Rotterdam dichtbebouwd. De stad heeft veel gebouwen en nog veel meer bestrating. Tegelijk worden regenbuien steeds heftiger, waardoor de kans op wateroverlast in de stad toeneemt. In Rotterdam is maar weinig ruimte om extra ruimte te maken voor water, zoals singels, met name in de binnenstad. Zo ontstond in 2005 het idee van het waterplein: een plein dat bij droog weer een aantrekkelijke, leuke omgeving biedt, en bij heftige regenbuien zorgt dat er minder water naar het riool en de singels stroomt.
Bij droog weer zijn er mooie plekken om te basketballen en te skaten, bij zware regenval kunnen de bassins het regenwater van het plein en de daken opvangen. Bij elkaar ongeveer 1,7 miljoen liter water. Dat water hoeft daardoor niet meer naar het riool, dat dus minder snel zal overstromen. En zo helpt het plein om droge voeten te houden terwijl regenbuien steeds heftiger worden.
De architecten van de Urbanisten hebben een traject begeleid met studenten, bewoners en ondernemers uit de buurt, zodat zij zoveel mogelijk invloed hadden op hun nieuwe plein. En dat heeft gewerkt: bij de officiële opening waren zo’n 300 mensen bij elkaar om te vieren dat deze nieuwe primeur voor Rotterdam klaar was. En toen de bouw nog in volle gang was, werd het plein in de weekenden al gebruikt door skaters en bootcampers.
Bekijk hier een filmpje over de opening van het plein.

Bron: stad Rotterdam