Berichten

Kijken naar groen verhoogt de concentratie

De Groene Stad is verheugd over de uitkomsten van een onderzoek dat gedaan is aan de University of Melbourne. Dit onderzoek toont namelijk aan dat het kijken naar groen, concentratie verhogend is.
Dat een groene omgeving- of zelfs alleen maar het kijken ernaar -veel positieve effecten op ons heeft, is bekend. Zo ervaren mensen minder stress en voelen zij zich veiliger in een groene omgeving. Aan dat rijtje kan nu dus ook een verhoogd concentratievermogen worden toegevoegd.
Werkwijze onderzoek
Het onderzoek ging als volgt in zijn werk. Honderdvijftig studenten kregen de opdracht om op een knop drukken terwijl er op een beeldscherm getallen voorbij flitsten, tenzij dat cijfer een drie was. Halverwege de opdracht kregen ze 40 seconden pauze. De helft van de groep mocht naar een afbeelding van een dak met begroeiing kijken, de andere helft bekeek een afbeelding van een kaal, betonnen dak.
Na deze pauze bleken de studenten die het groene dak hadden gezien beter te presteren. Ze maakten minder fouten en waren een stuk geconcentreerder dan de proefpersonen die het betonnen dak hadden bekeken.
De uitkomsten van dit onderzoek geven volgens onderzoeker Kate Lee aan dat een kort moment ‘groen’ vermoeide medewerkers al een boost kan geven. Dus, last van stress of spanning op het werk? Een blik uit het raam kan al wonderen doen!

Postzegelparken voor een leefbare buurt

Een postzegelpark is een klein, aantrekkelijk onderdeel van de openbare ruimte in de buurt of wijk. Zo’n parkje kan verschillende vormen aannemen. Zo zijn er postzegelparken met moestuintjes, maar ook met een squashveld of openluchtbioscoop. Een ding hebben ze allemaal gemeen: het zijn plekken die uitnodigen om te verblijven, elkaar te ontmoeten en samen activiteiten te ondernemen. Het initatief is in 2010 opgezet door de Stichting Postzegelparken. Inmiddels zijn er in de Indische Buurt in Amsterdam-Oost enkele postzegelparken aangelegd.
Burgerparticipatie in het groen
Uitgangspunt bij het realiseren van een postzegelpark is dat de bewoners zelf de verantwoordelijkheid nemen voor het beheer en het onderhoud van het parkje. In tijden van bezuinigingen op aanleg en onderhoud van openbaar groen, worden dit soort projecten dan ook toegejuicht door gemeenten. Enerzijds worden braakliggende terreinen omgetoverd tot groene stekjes in de stad en anderzijds raken buurtbewoners meer betrokken bij de wijk én elkaar.
Een mooi voorbeeld is Buurttuin Valentijn op de hoek van de Kramatweg en de Valentijnkade. Waar eerst een verloren stukje groen lag waar junks rond hingen, is nu een prachtige vlindertuin aangelegd waar ook nog fruitbomen groeien.
 
Voor meer informatie over de stichting Postzegelparken, zie www.postzegelparken.nl

Groen verkozen boven appartementen in Nijmegen

Op de hoek van de Thijmstraat en Tollensstraat in Nijmegen wordt aankomende zaterdag een nieuw parkje geopend.
Op de betreffende locatie zouden in eerste instantie nieuwe appartementen worden gebouwd. Op initiatief van de wijk werd er uiteindelijk gekozen voor groen. Het ontwerp van het park werd in overleg met buurtbewoners opgesteld. Hoe het nieuwe park gaat heten is nog niet bekend. Omwonenden mochten stemmen op hun favoriete naam. 27 mei neemt de gemeenteraad hierover een besluit.

Groen is goud!

De Groene Stad in gesprek met Harm Horlings over de enorme meerwaarde van groen en de uitdagingen waar de groene sector op dit moment – internationaal- voor staat.

Harm Horlings is geen onbekende naam in het groene wereldje. Zo is hij voorzitter van de Vereniging Duurzame Boomkwekers Nederland, is hij bestuurslid van Anthos, de Koninklijke handelsbond voor boomkwekerij- en bolproducten en werkte hij jarenlang voor verschillende bedrijven binnen de groene sector. Inmiddels heeft hij zijn eigen bedrijf opgezet -Closer to Green – en geeft hij daarnaast workshops en lezingen over de economische waarde van groen.
Zonder bomen geen leven
Tijdens zijn werk en in zijn lezingen benadrukt Horlings het keer op keer: ‘Mensen, realiseren we ons wel hóe groot de waarde van ons openbaar groen – en in het bijzonder onze bomen- eigenlijk is? Groen bewijst zijn meerwaarde op zoveel vlakken: mensen herstellen sneller in een groene omgeving, mensen werken er prettiger en effectiever en huizen worden meer waard wanneer ze omringd zijn door groen’. Deze boodschap, de filosofie die ook de basis is achter de Groene Stad, kan volgens Horlings niet vaak en hard genoeg worden herhaald: ‘Er liggen hier zowel kansen voor burger als overheid. Zonder dat het veel kost, kunnen we veel bereiken. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de enorme reductie in zorgkosten die gerealiseerd kan worden met een doordachte inzet van groen in ons zorgstelsel.’

‘Ons Nederlandse bomenbestand is goud waard. Als we alle bomen in één keer zouden moeten vervangen, zou dat ons 30 miljard euro kosten’

 
Kapitaliseren van groen
‘Het is niet echt waar je dagelijks bij stil staat, maar bedenk je maar eens dat wanneer we al onze Nederlandse bomen in één keer zouden moeten vervangen, dat ons 30 miljard zou kosten. We zouden dus soms wel wat zuiniger mogen omspringen met onze bomen. De feitelijke waarde van ons bomenbestand ligt volgens Horlings zelfs nog hoger: ‘Uit onderzoek dat gedaan is in New York City is gebleken dat elke dollar die in groen wordt geïnvesteerd, de stad uiteindelijk vijf dollar oplevert. We hebben dus in feite goud in handen.’
Internationale boodschap
De stichting iVerde, waar Anthos één van de oprichters van is, tekende deze week een samenwerkingsovereenkomst met Flora Holland. Binnen dit programma – de Groene Agenda- worden innovatieve en in de praktijk goed hanteerbare groenconcepten ontwikkeld. De focus ligt op groen in en om de bebouwde omgeving met als uitgangspunt de positieve effecten van groen op gezondheid en welbevinden. Ook internationaal wordt deze boodschap verder uitgerold, bijvoorbeeld via de European Nurserystock Association (ENA) en de Europese Commissie.
Schaamgroen
Hoe het volgens Horlings juist niet moet, is de manier waarop sommige grote organisaties op dit moment duurzaam bezig menen te zijn. ‘Dan zie ik bijvoorbeeld dat een grote bank of verzekeraar bossen gaat herplanten in Peru, ter compensatie van hun niet-duurzame handelen hier. Schaamgroen, noem ik dat. In mijn beleving ben je dan namelijk niet actief met échte verandering binnen je organisatie bezig.’
Groene hobby’s
Een grote hobby van Horlings is het fotograferen van groen. Horlings: ‘Voor de mediafiler op de iVerde website ben ik op dit moment bezig innovatieve groentoepassingen te fotograferen. Te denken valt daarbij aan foto’s van groen rondom ziekenhuizen en scholen. Foto’s die de relatie groen-welbevinden uitdrukken. Binnenkort zijn die dus te vinden in het mediabestand van iVerde, waar journalisten gratis groen beeldmateriaal vandaan kunnen halen.’
Een andere liefhebberij van Horlings is weliswaar ook groen-gerelateerd, maar wel van een andere orde. Hij verstaat namelijk de kunst om horoscopen te trekken aan de hand van de Keltische Boomkalender. De oude Kelten gingen ervanuit dat je karakter wordt bepaald door de eigenschappen van je levensboom: de boom die ‘heerst’ over jouw geboortedatum.
 
 
 

De Groene Stad pleit voor meer groen tegen oplopende schade door neerslag

Superstormen, hevige regenbuien of juist periodes van extreme droogte: het lijdt geen twijfel dat ons klimaat aan het veranderen is. Deze veranderingen vragen om nieuwe oplossingen. De Groene Stad pleit voor meer groen om het veranderde klimaat het hoofd te kunnen bieden.
Op 23 april bracht het Verbond van Verzekeraars een rapport uit waarin is berekend in hoeverre de klimaatscenario’s van het KNMI (2014) voor klimaatverandering invloed hebben op de totale schadelast. Op basis van de data wordt duidelijk dat stormen, hagel en (extreme) regenval voor de meeste weer-gerelateerde schade zorgen. De belangrijkste conclusie van het rapport is dan ook: zonder maatregelen zullen de schadekosten als gevolg van (extreme) buien naar verwachting verdubbelen.
Groen als waterbuffer
De Groene Stad pleit voor vergroening van de stedelijke omgeving als één van de belangrijkste maatregelen om extreme regenbuien te kunnen opvangen. Het gebeurt steeds vaker dat onze riolen bij flinke buien te weinig capaciteit hebben en overstroomd raken. Een beplante bodem heeft bij extreme neerslag een veel groter waterbergend vermogen dan asfalt en beton. Ook kunnen gemeenten wateroverlast bestrijden door het aanleggen van wadi’s. Dat zijn beplante gebieden, onder het maaiveld, die tijdelijk kunnen onderlopen tijdens extreme regenval, zodat de riolen niet worden overbelast.
Tegel eruit, groen erin!
Particulieren spelen hun eigen rol bij het tegengaan van wateroverlast, door middel van hun eigen voor- en achtertuin. Een groene tuin zorgt ervoor dat een deel van het regenwater wordt opgenomen en dat niet al het water direct het riool instroomt, met het gevaar dat kelders en huizen blank komen te staan. Maar ook diegenen die geen tuin hebben kunnen meehelpen de omgeving groen te houden, bijvoorbeeld door het aanleggen van een groen dak of een geveltuintje.
 
Foto: ANP

Leidsche Rijn wordt de komende jaren groener

In Leidsche Rijn worden de komende jaren 38 ideeën uitgevoerd om de wijk groener te maken en het bestaande groen meer toegankelijk.
Deze ideeën staan in het wijkgroenplan Leidsche Rijn. Tot de zomer van 2014 konden bewoners in Leidsche Rijn ideeën inbrengen om hun wijk groener te maken. De gemeente Utrecht maakt voor elke wijk een wijkgroenplan met een uitvoeringsbudget van € 420.000,- per wijk. Het wijkgroenplan Leidsche Rijn is het negende dat klaar is. In Leidsche Rijn zijn mooie omvangrijke ideeën ingediend zoals meer ecologie in Leidsche Rijn met planten van struiken en graven van poelen, of herinrichting van het Waterwinpark om meer kleur en diversiteit te krijgen.
Veertien projecten worden uitgevoerd met financiering uit het Leefbaarheidsbudget of via het Wijkwaterplan. Een aantal projecten kan niet worden gerealiseerd, omdat de grond of bebouwing niet openbaar of niet in eigendom van de gemeente is, of omdat het geopperde idee in strijd was met vastgesteld beleid.
Utrecht streeft naar een duurzame groene stad, waar iedere inwoner op loopafstand kan genieten van een park of plantsoen. Daarom maakt de gemeente voor elke wijk samen met de bewoners een wijkgroenplan, om het groen in de wijk mooier of beter toegankelijk te maken. Om dit te bereiken zijn de wensen van bewoners om het groen in uw wijk of buurt te verbeteren opgevraagd.
Bron: Stad en Groen

Veredelaar, geen beroep voor haastige types

De Groene Stad in gesprek met veredelaar Margareth Hop van Boot & co: ‘In het openbaar groen komt de gebruikswaarde op de eerste plaats.’
Sierwaarde vs. Gebruikswaarde
Waar planten in tuincentra vooral nieuw en mooi moeten zijn om de koper te verleiden tot aanschaf over te gaan, zijn er bij het ontwikkelen van planten voor de openbaargroenmarkt heel andere planteigenschappen die er toe doen. Hop: ‘Kijk, natuurlijk is het belangrijk dat een plant er mooi uitziet, maar wat voor mijn werk veel belangrijker is, is of een plant een goede bodembedekker is die onkruid onderdrukt, en dat hij winterhard en gezond is. Dit is wat wij de gebruikswaarde van de plant noemen en die staat in mijn werk voorop.’
Strooizout-tolerante planten
Sinds de jaren ’80 is een duidelijk keerpunt te zien in hoe er tegen de functie van stadsgroen wordt aangekeken. Waar groen tot daarvoor vooral werd gezien als decorum, begint in die tijd groen steeds meer op functionaliteit beoordeeld te worden. Hop: ‘Planten moeten tegenwoordig heel wat in hun mars hebben om in aanmerking te komen voor een plekje in de stad. Ook in moeilijke omstandigheden moeten ze kunnen uitblinken.’ Hop is ook onderzoeker bij Wageningen UR, en keek daar onder meer naar de zouttolerantie van verschillende planten. Resultaat: een zo uitgebreid mogelijke lijst van planten waarop aangegeven staat in hoeverre ze bestand zijn tegen strooizout. Hop: ‘Dit is bij uitstek informatie waar gemeenten wat aan hebben bij het inkopen van gemeentelijk groen. Bij Boot & co maken we er ook gebruik van, om de beste planten te kiezen voor ons Zorgeloos Groen concept’.
Geduld, een schone zaak
‘Het ontwikkelen van nieuwe soorten en cultivars is een tijdrovend proces. We beginnen met het maken van een kruising, om nieuwe combinaties van planteneigenschappen te maken. Het zaad dat we in het najaar oogsten, wordt het jaar erop uitgezaaid. Vervolgens moeten in de jaren erna de best bruikbare planten worden geselecteerd. We moeten vaak eerst een paar jaar wachten tot ze groot genoeg zijn en bloeien, en daarna moeten de beste nog worden vermeerderd.’ Het veredelingsproces van bomen spant wat dat betreft de kroon. Het duurt wel 25 jaar om op die manier een nieuwe boomcultivar te ontwikkelen. ‘Veredelaars moeten wat dat betreft wel mensen van de lange adem zijn’, lacht Hop.
Pluriformiteit
De laatste jaren begint het volgens Hop goed door te dringen dat meer variatie in stadsgroen noodzakelijk is. ‘Door de klimaatverandering zijn er allerlei vervelende nieuwe ziektes opgedoken. Je kunt je voorstellen dat wanneer er in een straat maar één soort bomen staat, de kans aanwezig is dat ze allemaal dood gaan bij een ziekteuitbraak. Je ziet dus steeds meer gemeenten die experimenteren met verschillende soorten bomen in een straat.’ Niet alleen bij bomen, maar bijvoorbeeld ook voor vaste planten, is pluriformiteit belangrijk. Hop: ‘Het is nuttig om in groenvakken te werken met veel verschillende vaste planten, die om de beurt bloeien. In groenvakken is zo van voorjaar tot najaar wat te beleven. Dat is aantrekkelijk voor de bewoners, maar je hebt ook insecten langer voedsel te bieden. Dit geeft de biodiversiteit in je stad een enorme boost!’
 
Foto: Margareth Hop aan het werk als veredelaar

Informatie over 'vitamine G' gebundeld

In het Wageningen UR-dossier Effect van natuur op gezondheid, is veel informatie over ‘vitamine G’, ofwel ‘vitamine groen’, gebundeld. Denk aan rapporten, adviezen en essays van genoemd instituut.
Naast rapporten en publicaties van Wageningen UR (WUR), staan in het dossier Effect van natuur op gezondheid vele links naar externe publicaties.

Besparen op zorgkosten

Naast de vele uitgaves van WUR, bestaat nog een grote hoeveelheid rapporten en andere publicaties van andere organisaties. Denk aan de PowerPoint-presentatie van het VU Medisch Centrum: Vitamine G – Het belang van natuur voor de gezondheid van kinderen. Hierin staan berekeningen opgenomen van KPMG: met groen zouden forse besparingen op zorg- en arbeidskosten te realiseren zijn. Uit een enquête in opdracht van De Friesland zorgverzekeraar blijkt bovendien dat de meeste Nederlanders denken dat meer natuur in en rond woonwijken zou kunnen leiden tot besparingen op zorgkosten en kosten voor arbeidsverzuim (zie Buiten is gezond).

Vervreemding

In deze, maar ook vele andere, publicaties wordt ook ingegaan op de relatie tussen mens en natuur. In de scriptie ”Het bewaarde land’: ‘het beloofde land’ voor ieder kind?’ wordt, bij monde van deskundigen en maatschappelijke organisaties, een toename geconstateerd van ‘vervreemding’ van jongeren tot natuur. In een ander rapport is, enigszins aansluitend op deze ontwikkeling, te lezen: ‘Vrijwel elke kinderrijke nieuwbouwwijk kent een overvloed aan parkeerplaatsen en een tekort aan speelplaatsen. En toch parkeren kinderen niet. Waarom wordt het parkeren niet per gebied geclusterd, zodat er ruimte ontstaat voor kinderen?’ (zie Kinderen parkeren niet – Kansen voor Groen en Gezondheid).

Ongezonde gewoonten

Het zijn vooral kinderen (en mensen in meer kwetsbare groepen) stelt IVN in de factsheet Waarom wij natuur nodig hebben waarvan de gezondheid onder druk komt te staan. De organisatie wijst steeds ongezondere leefgewoonten aan als oorzaak. Zo zitten kinderen ‘liever uren per dag binnen achter de spelcomputer of voor de televisie dan dat zij buiten spelen’. In de factsheet worden enkele van deze gewoonten –evenals goede gewoonten en veel voorkomende aandoeningen- uitgedrukt in cijfers. In de sheet worden ook vele voorname bevindingen uit divers onderzoek aangehaald die iets zeggen over de relatie natuur en gezondheid.
Wat die relatie precies is, zo staat in de bundel Natuur & Gezondheid, ‘daar breken wetenschappers zich het hoofd over. […] Maar dat er een positieve relatie is tussen natuur en gezondheid staat buiten kijf’. In genoemde uitgave zijn voorbeelden opgenomen ‘variërend van intensive care tot geestelijke gezondheidszorg, van kamerplant tot bos, van ruiken en kijken naar natuur tot de handen uit de mouwen in land- en tuinbouw’.
 
Bron: Groen Kennisnet

Dichtbij een park, minder gedragsproblemen

Kinderen die worden geboren en opgroeien ver van groene parken hebben vaker last van gedragsproblemen dan leeftijdsgenoten die leven dichtbij stedelijk groen. Dat is de uitkomst van een studie die onder leiding van het Instituut voor Epidemiologie, het Helmholtz Centrum in München is uitgevoerd onder kinderen van tien jaar. Het effect van de nabijheid van ‘groen’ werd alleen vastgesteld voor ‘stedelijk groen’, parken, niet voor de nabijheid van bossen of tuinen.
De wetenschappers maakten gebruik van statistisch materiaal dat de afgelopen jaren is verzameld, de in wetenschappelijke kringen bekende GINIplus en LISAplus studies. De gegevens over de gezondheid van kinderen in de Duitse steden München en Wesel werden verzameld sinds 1992 om de invloed van voedings- en omgevingsfactoren op de gezondheid van kinderen te meten.
De onderzoekers stelden een duidelijke relatie vast tussen enerzijds de afstand in meters, tussen de woonplaats van kinderen en stedelijk groen, parken, en anderzijds de kans dat zij leden aan hyperactiviteit en concentratieproblemen. Verder viel op dat de problemen alleen bij jongens konden worden gemeten, niet bij meisjes. De studie was niet gericht op het zoeken naar oorzaken en daarover speculeren de onderzoekers dan ook niet. Maar voor ons, Groene Stad, is de conclusie duidelijk: stedelijk groen helpt ons gezond te leven!

Alle ziekenhuizen healing environments?

In de Verenigde Staten zijn ze niet meer weg te denken, de healing gardens, oftewel ziekenhuistuinen. In de afgelopen jaren is hun populariteit enorm gestegen doordat er steeds meer bewijs is gekomen dat groen bijdraagt aan het genezingsproces. Juist daarom is het zo vreemd dat Nederlandse ziekenhuizen nog maar weinig aandacht aan zowel binnen- als buitengroen besteden.
Groen en genezing horen bij elkaar. Dat deze verbinding in Nederland zo verbroken lijkt is opmerkelijk. Historisch gezien heeft groen namelijk altijd een belangrijke rol gespeeld in het genezingsproces. Denk bijvoorbeeld aan middeleeuwse kloosters die aan ziekenzorg deden. Behandeling vond altijd plaats in de buurt van de kloostertuin omdat men er toen van overtuigd was dat frisse lucht en groen de genezing zouden bevorderen. Ook in de Renaissance was er in de bouwstijl van ziekenhuizen veel aandacht voor groen. Met de opkomst van longziektes en tuberculose werden in het begin van de 19e eeuw ziekenhuispaviljoenen en sanatoria juist midden in de natuur gezet omdat dat heilzaam werd gevonden voor patiënten. Groen is dus al eeuwenlang een basisonderdeel van het genezingsproces. Pas met de opkomst van de moderne gezondheidszorg, die het zo efficiënt mogelijk aanpakken van de aandoening centraal stelde, en niet de patiënt, is de koppeling van groen met genezing verdwenen.
De helende aspecten van groen in en rond een ziekenhuis
Professor Roger S. Ulrich is een van de pioniers die in de jaren 90 de aandacht voor groen in ziekenhuizen heeft teruggebracht. Hij kwam via onderzoek tot de ontdekking dat groen positieve sociale en psychologische veranderingen bij patiënten veroorzaakt.  Zo nemen stress en ongerustheid in groene omgevingen af en zijn patiënten meer in balans.
Hij vond de volgende winstpunten. Therapeutisch groen in en rond een ziekenhuis:

  • vergemakkelijkt stressreductie, en dat helpt om het lichaam sneller in balans te brengen;
  • helpt om een patiënt zijn eigen helende capaciteiten aan te spreken;
  • helpt om een patiënt een ongeneeslijke medische conditie te laten accepteren;
  • biedt een omgeving waarin psychische therapie kan plaatsvinden;
  • biedt het personeel een plek om even bij te komen van de stress van het werk;
  • biedt een ontspannen plaats waar patiënten hun bezoek kunnen ontmoeten, even weg van de ziekenhuissfeer.

Hij heeft bijvoorbeeld het experiment gedaan waarin een groep van 160 galblaas patiënten met elkaar vergeleken werd. De helft had uitzicht op groen, de andere helft niet. Degenen met uitzicht op groen scoorden op alle punten beter. Ze konden sneller naar huis, hadden minder pijnstilling nodig, voelden zich beter etc. Dit impliceert dat het toevoegen van groen tot kostenreductie kan leiden.
Zijn onderzoek toont ook aan dat alleen al het kijken naar groen binnen vijf minuten stressverminderend werkt.
 
Bron: Intogreen