Berichten

Meta-studie wijst uit: groen helpt echt!

Hoewel we uit allerlei onderzoek tientallen, zo niet honderden aanwijzingen kunnen putten dat een groene omgeving prettig en gezond is voor een mens, bestond er nog steeds behoefte aan een overkoepelend, geïntegreerd onderzoek, dat al deze deel research als het ware op een rij zet. Dr Magdelena van den Berg, van het VU Medisch Centrum in Amsterdam, promoveerde onlangs op een meta-onderzoek, waarvoor zij veertig studies naar het verband tussen gezondheid van bewoners en groen in de omgeving naast elkaar legde. Haar stelling: misschien zeggen al die studies niet veel, zo los van elkaar, maar samen geven zij duidelijk aan dat er een positief verband bestaat: groen helpt.
Dr Van den Berg vond 19 studies die wijzen op een samenhang tussen meer groen en tot minder nervositeit en somberheid bij de bewoners van een wijk. In het algemeen stelt zij vast dat vooral mensen in de lagere sociale klassen profijt hebben van groen in hun woonomgeving, omdat zij minder mogelijkheden hebben voor gezonde ontspanning zoals sport en recreatie in de natuur.

Rainproof oplossingen voor de groene stad

Het klimaat verandert: droge gebieden worden droger; natte gebieden natter. Weersextremen nemen toe. In Nederland valt soms evenveel regen in een uur als vroeger in een maand! De stenen stad heeft haar bewoners nodig om groener, duurzamer én rainproof te worden. Hoe zit dat? One World zette de problemen en de oplossingen op een rij.
Lees hier meer.

Future Green City: hét totaalevent voor de leefbare stad

Een groene en duurzame stad is de toekomst!
Future Green City 2015vindt plaats van 24 t/m 26 november a.s. in de Brabanthallen ’s-Hertogenbosch en maakt deel uit van het programma in het kader van Het jaar van de Ruimte.
Het aantal inwoners van Nederland groeit jaarlijks. Steeds meer mensen willen in de steden wonen. Maar ook de veranderende samenstelling van de bevolking en de klimaatverandering vormen uitdagingen voor het optimaal inrichten van de stad. De verenigingen Stadswerk Nederland en VHG zijn de initiatiefnemers van Future Green City, een inspirerend en informatief vakevent. Hier komen alle relevante disciplines samen voor een duurzame, groene en leefbare stad.
 
Totaal aanbod is de kracht
Future Green City 2015 biedt o.a. gemeenten, vastgoedontwikkelaars, woningcorporaties, architecten, stedenbouwkundigen, aannemers en groenprofessionals nieuwe visies en concrete oplossingen. De kracht van het concept is het totaalaanbod waarbij innovatie, groen en duurzaamheid de rode draad vormen. Van openbaar groen tot groene daken en wanden. Van hergebruik regenwater tot energieneutrale stadsdelen. Van slimme infrasystemen tot stof- en geluidsreductie.
 
Sterke troeven
Op het vakevent zijn twee theaters met voordrachten waarin ook exposanten kunnen participeren. Er komen bijeenkomsten van de verenigingen Stadswerk Nederland en VHG zodat de eerste bezoekers al verzekerd zijn. In de Future Green City 2015 Brochure vindt u meer over hun visie en die van het Jaar van de Ruimte, de brede ondersteuning door branches en het interessante aanbod. Meer over de voorbereiding met topsprekers en deelnemers zie Future Green City 2015 nieuwsbrief september
 

Lezing Egbert Roozen tijdens London Landscape Show

Roozen ging in zijn Landscape Show lezing op 23 september in op het feit dat groen niet langer kan worden beschouwd als decoratie. Ook wilde hij het publiek laten zien hoe hij groen hoger op de maatschappelijke agenda plaatst, wat zijn boodschap is en hoe hij initiatieven van verschillende overheidsniveaus verbindt.
Het bewustzijn groeit dat groen van belang is voor de kwaliteit van de leefomgeving, de biodiversiteit en de gezondheid van mensen. Het benadrukken van deze meerwaarde via lobby-activiteiten is heel belangrijk om de acceptatie te verhogen, meer groene oplossingen toe te passen en de samenwerking te ondersteunen tussen partijen die deze groene oplossingen creëren enerzijds en ervan profiteren anderzijds. Met het publiek wisselde Egbert ervaringen en ideeën uit over hoe het onderwerp verder gebracht kan worden en welke mogelijkheden zij zien om burgerinitiatieven te ontwikkelen tot meer groene oplossingen.
De Landscape Show is hét toonaangevende evenement in het Verenigd Koninkrijk voor de groene sector. Het evenement trekt tuinontwerpers, architecten, hoveniers, groenvoorzieners, facilitair managers en interieurontwerpers vanuit het hele lang en daarbuiten. Lees meer op http://www.landscapeshow.co.uk/

Hoe draagt groen bij aan de kwaliteit van leven van kwetsbare ouderen?

Een consortium van 12 partners gaat onder leiding van Alterra Wageningen UR onderzoek doen naar de effecten van een kwalitatief hoogwaardige groene leefomgeving op kwetsbare ouderen, hun mantelzorgers, en de besparingen die dat de maatschappij kan opleveren. In eerder onderzoek is al aangetoond dat groen een positief effect heeft op de gezondheid van mensen.

Er zijn al aangetoonde effecten van groen op het fysieke vlak (bewegen, beter slapen), het mentale vlak (natuur helpt tegen somberheid) en het sociale vlak (natuur is goed voor de sociale contacten). “Wij gaan nu het effect onderzoeken van een groene interventie, de aanleg van belevingsgericht groen en het gebruik ervan,” zegt projectleider Jana Verboom van Alterra. “Dat doen we door vóór de groene ingreep, direct erna, en enige jaren later in kaart te brengen wat de kwaliteit van leven is van kwetsbare omwonende ouderen, hoe de belasting is van hun mantelzorgers, en hoe hun aanspraak op professionele zorg en voorzieningen is. In ons onderzoek ontwikkelen we innovatieve groenconcepten voor versteende wijken met kwetsbare ouderen, en kwantificeren we kosten en baten voor de kwaliteit van leven van alle betrokkenen. We verwachten de eerste resultaten in 2017.”

Een model voor de kwaliteit van leven van ouderen is het draagkracht-draaglast model. Draagkracht wordt bepaald door genetische aanleg, financiële en gezinssituatie, maar ook door omgevingsfactoren. Dat geldt ook voor de draaglast. Beide hebben fysieke, mentale en sociale componenten. Als draagkracht en draaglast in disbalans zijn, heeft dat gevolgen voor de kwaliteit van leven van de persoon in kwestie, maar ook voor de mantelzorger(s) en het beroep dat wordt gedaan op professionele zorg en gemeentelijke voorzieningen (WMO). Contact met groen heeft gevolgen voor het fysieke, mentale en sociale welbevinden van mensen, en kan daardoor zowel de draagkracht verhogen als de draaglast verlagen. Het helpt dus om deze twee in balans te houden. Zo kan zorgvraag voorkomen of verlaagd worden met als gevolg dat  mantelzorgers minder snel overbelast raken en dat kosten voor zorg en WMO positief beïnvloed worden.

Het onderzoek is aangevraagd door FloraHolland en stichting iVerde als onderdeel van hun gezamenlijke programma De Groene Agenda, dat wordt gefinancierd door de Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen en het Productschap Tuinbouw. Het project wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met de Nature Assisted Health Foundation. De missie van de Nature Assisted Health Foundation is het verbeteren van de kwaliteit van leven van mensen vanuit cross overs op het gebied van groen en gezondheid. NAHF werkt hierbij vanuit het principe van ‘social innovation’, het creëren van maatschappelijke en economische meerwaarde, door nieuwe samenwerkingsverbanden tussen de zogenaamde ‘triple helix’ (Overheid, Ondernemers, Onderwijs en Onderzoek). NAHF verbindt daarmee wetenschap en ondernemerschap, door business claims met betrekking tot de relatie tussen natuur en gezondheid te onderbouwen met wetenschappelijk bewijs. Op basis van innovatieve verdienmodellen wordt zowel maatschappelijke (kwaliteit van leven) als economische (reductie zorgkosten) waarde gecreëerd. Andere partners zijn Tilburg University, HAS hogeschool, gemeente Oisterwijk, en lokale partners zoals een Wijkraad. De Provincie Noord-Brabant is één van de financiers.

Bron: Alterra Wageningen

Europese Commissie present tijdens Groene Poort

De stad van de toekomst is leefbaar en duurzaam. Groen speelt hierin een belangrijke rol. De Europese Commissie heeft in het kader van Horizon 2020 een nieuw programma gelanceerd onder de titel ‘Nature Based Solutions in Renaturing the Cities’? Wat is het belang van dit programma en welke kansen biedt het ons?
Speciale gast is de heer Kurt Vandenberghe, Director, Climate Action and Resource Efficiency, bij het directoraat-generaal Research en Innovatie van de Europese Commissie. Hij gaat in op onder andere deze vragen tijdens de Groene Poort op 6 oktober aanstaande. VHG organiseert deze bijeenkomst in samenwerking met NVTL in internationaal perscentrum Nieuwspoort. De bijeenkomst is op uitnodiging.

Vijf weetjes over hitte in de stad

De eerste hittegolf van deze zomer hebben we alweer achter de rug. En na een periode van slecht weer, ziet het er naar uit dat de zomer langzaam terugkomt. Met name in de steden kunnen mensen echter overlast ondervinden van de hitte. Omdat hittegolven steeds vaker, langduriger en intenser zullen voorkomen, presenteert de Universiteit van Wageningen vijf weetjes over hitte in de stad.
Weetje 1: In de stad kan het tot 7 graden warmer zijn dan op het platteland
Op warme zomerdagen kan het temperatuurverschil tussen stad en platteland wel 7 graden zijn. Maar ook binnen de stad zijn er flinke temperatuurverschillen. De weersvoorspelling kan er dan behoorlijk naast zitten, afhankelijk van de plaats waar je bent. Wageningse meteorologen meten de invloed van bebouwing, vegetatie, water, wind en schaduw op de lokale temperatuur.
Weetje 2: Je kunt op je mobiel de mate van hittestress in de gaten houden
De nieuwe app ‘Weerbeleving’ toont hoe je het weer op elke plek in Nederland zult ervaren. De Android app geeft met kleuren en symbolen aan hoe warm het weer buiten wordt beleefd en drukt dat uit in mate van ‘thermische stress’. De app is ontwikkeld door een Wageningse student in samenwerking met de meteorologen van Wageningen University.
Weetje 3: De toenemende verstening van tuinen zorgt er voor dat het in steden nóg warmer wordt
De toenemende betegeling van tuinen draagt bij aan het hitte-eilandeffect in steden. Bovendien kan regenwater niet makkelijk weg. In Operatie Steenbreek wordt nagegaan wat het effect is van versteende tuinen op stadshitte en wateroverlast.
Weetje 4: Onderzoekers werken aan een hittevoorspelling op straatniveau
In het project ‘Summer in de City’ werken Wageningse meteorologen aan computermodellen die het weer op straatniveau meer in detail kunnen voorspellen. Daarvoor worden er in verschillende Nederlandse steden (waaronder Amsterdam en Wageningen) weermetingen gedaan. Ook wordt met een speciaal daartoe uitgeruste bakfiets metingen gedaan, door lussen te rijden in de stad om temperatuurverschillen tussen de wijken in kaart te brengen. In nieuwbouwwijken en industriegebieden kunnen grote warmte-eilanden ontstaan doordat op die plekken veel verstening is.
Weetje 5: Groen in de stad helpt tegen hittestress en is goed voor waterafvoer bij extreme buien
Groen in de stad verbetert het milieu, zorgt voor een rijke biodiversiteit, vermindert luchtvervuiling, zorgt voor waterberging, dempt geluidshinder en verkoelt in warme periode. Kortom, groen is essentieel voor een klimaatbestendige en duurzame omgeving.
 
Bron: Alterra Wageningen

Kijken naar natuurfoto’s geeft rust

Dat ‘groen in de stad’ bijdraagt aan een gezonde leefomgeving, dat wisten we al. De effecten van gezonde lucht, het rustgevende karakter van een park, een plantsoen of desnoods een enkele boom in een drukke stedelijke omgeving, zijn bekend. Maar ook de aanblik van ‘groen’, in de vorm van een foto aan de muur of de vertoning van een natuurfilm in de wachtkamer van de arts of psycholoog, kan heilzame effecten hebben.
‘Beter door beeld’, een organisatie ten behoeve van (bijvoorbeeld) wachtkamers van artsen ‘natuurlijke’ beeldinstallaties levert, brengt in de praktijk, dat beelden van de natuur dezelfde positieve uitwerking hebben op stemming en emoties als echt in de natuur zijn. Hoe dat kan? Het blijkt dat onze hersenen patronen opmerken die in de natuur voorkomen zonder dat je er moeite voor hoeft te doen. Hierdoor werkt het kijken naar natuur kalmerend. Dat effect treedt al op na enkele minuten kijken naar natuurbeelden.
Meer informatie?

Hoe kunnen we de waarde van groen beter benutten?

Groen heeft een positieve bijdrage in het verminderen van het ziekteverzuim en het verhogen van de arbeidsproductiviteit. In opdracht van het ministerie van Economische zaken is Alterra (onderzoeksinstituut binnen Wageningen UR) in samenwerking met DGBC op zoek naar hoe bedrijven de waarde van groen beter kunnen benutten. Binnen dit project Green & Firm willen Alterra en DGBC graag samen met ontwikkelaars, investeerders en eindgebruikers op zoek gaan de meest geschikte manier om bedrijven te inspireren meer groen in en rond hun bedrijfsgebouwen te gebruiken.
Bedrijven die interesse hebben en binnen de doelgroep passen, worden uitgenodigd om deel te nemen aan dit project in de vorm van een startgesprek waarbij Alterra in kleine groepen bedrijven de uitdagingen en behoeftes op het gebied van de toepassing van groen zal inventariseren. Dit gesprek zal plaatsvinden bij DGBC op kantoor en ongeveer anderhalf uur duren. De startgesprekken zullen plaatsvinden op onderstaande data.
Via een mail naar Annemieke Smit van Alterra (annemieke.smit@wur.nl) kunt u zich aanmelden voor één van de drie data, ook voor meer informatie kunt u met haar contact opnemen.

Data:

Dinsdag 28 juli 14:00 uur
Dinsdag 4 augustus ­ 14:00 uur
Dinsdag 18 augustus ­ 14:00 uur
De uitkomsten van deze gesprekken zullen verder uitgewerkt worden in een workshop in het kader van de Dutch Green Building Week op 23 september. Uiteindelijk zullen de resultaten gepresenteerd worden op de Dutch Design Week in Eindhoven (17-25 oktober). Doel is dat deze uitkomsten uiteindelijk ook binnen uw bedrijf benut kunnen worden. Zie voor meer informatie de flyer.
 
Bron: Dutch Green Building Council 

Bomen tegen hitte

Onderzoek van Wageningen Universiteit naar het hitte-eilandeffect in Nederlandse steden toont aan dat op een warme zomerdag het temperatuurverschil tussen stad en platteland kan oplopen tot meer dan vijf graden. Het middel tegen hitte is eenvoudig: meer groen. Maar welk groen koelt het best en is goed bestand tegen droogte en hitte?
Met 1% meer groen in de stad neemt het hitte-eilandeffect in de stad met 0,06 graad af, blijkt uit recent onderzoek van Gert-Jan Steeneveld van Wageningen Universiteit. Door verdamping via de bladeren heeft groen een verkoelende werking. Op een hete dag koelt gras aanvankelijk beter dan bos. Maar houdt de hitte aan, dan droogt grasland snel uit. Bomen daarentegen zijn in staat hun verdamping gedurende een langere periode op peil te houden. Hun diepe worteling draagt daaraan bij. Het feit dat bomen daarnaast voor schaduw zorgen waarin het voor mensen prettig toeven is, maakt bomen uitermate geschikt als middel tegen hitte. “Wil je het hitte-eilandeffect verlagen dan is eigenlijk elke boom goed, als hij het maar goed doet’’, stelt Jelle Hiemstra van Praktijkonderzoek Plant & Omgeving (PPO) in Lisse. De soortkeuze is niet het eerste uitgangspunt. Beter is om te vragen: wat past hier en wat is het doel? “Voor verkoeling en om te voorkomen dat de omgeving opwarmt is een goed groeiende boom de eerste vereiste. Natuurlijk geeft een grote boom met een brede kroon de meeste schaduw, maar als een grote boom niet op die plek past, is het beter te kiezen voor tien kleine bomen. Die kunnen eenzelfde effect hebben.’’
Droogtestress
In het stedelijk gebied hebben bomen het altijd moeilijk. Door klimaatverandering loopt de hitte in de stad nog eens extra op en kan droogtestress ontstaan. Hiemstra ziet dat hier en daar het sortiment al wordt aangepast aan die veranderende omstandigheden. “Het punt is dat deze soorten nog niet in de praktijk zijn getest. Toen PPO vijftien jaar geleden met het gebruikswaardeonderzoek Straat- en Laanbomen begon, speelde klimaatverandering nog niet. In de tweede fase van ons onderzoek willen we dat aspect wel meenemen.’’ Duitse onderzoekers stelden al wel een lijst op van bomen die theoretisch goed tegen droogte en warmte kunnen (zie kader Droogte- en warmtetolerante bomen). “Maar of die het ook echt als straatboom gaan doen? Dat willen we nu gaan onderzoeken.’’ Hiemstra hamert op de aandacht voor de groeiplaatsomstandigheden. “Ruimte, zowel boven- als ondergronds, vocht en voeding, dat hebben bomen nodig.’’ Manieren om op kunstmatige wijze aan de eisen van bomen tegemoet te komen, hebben niet zijn voorkeur. Een zogenoemde waterboxx, een soort couveuse die regenwater en condens opslaat vanuit de lucht, maakt het mogelijk om zelfs bomen te laten groeien in de woestijn. Het lijkt de PPO-onderzoeker een prijzige zaak. “Bovendien is het vooral geschikt voor het laten aanslaan van jonge boompjes en niet voor stadsbomen.’’ Ook het extra besproeien van bomen zodat deze water kunnen opnemen via het blad, vindt hij niet optimaal. “Het is veel beter om te zorgen dat het water in de ondergrond beschikbaar is, een boom moet gewoon voldoende groeiruimte hebben onder de grond. Daar moet bij de planvorming al rekening mee worden gehouden.’’
Risicospreiding
Wel is de kans op uitval door droogte te spreiden door lanen en straten te voorzien van verschillende soorten bomen in plaats van te kiezen voor een monocultuur. “Voor het waterverbruik maakt dat niks uit, maar door droogtestress worden bomen vatbaarder voor schimmels en insectenplagen. Door gemengde lanen aan te planten, voorkom je dat onder extreme omstandigheden hele lanen het loodje leggen. Risicospreiding is altijd verstandig nu het klimaat verandert.’’
Tekst: Jacqueline van Wetten. Artikel gepubliceerd in magazine De Groene Stad, april 2012, pag 40-41.