Waar vind je een daktuin van 25.000 m2 ?

Een daktuin van 2,5 ha bovenop de parkeergarage, een tropische binnentuin bij de entree en 26 etages plantenbakken achter de glazen gevel? Aan groen geen gebrek! Het nieuwe kantoor van het European Patent Office in Rijswijk is een spectaculair voorbeeld van groen en natuurinclusief bouwen. In het gebouw werken ca. 1850 patentdeskundigen uit alle landen van de EG. ‘Meer natuur in de stad’ en ‘een groene werkomgeving voor de medewerkers’ was de opdracht aan de architect. Het 107 m hoge pand is in vier jaar gebouwd. De opening werd in de zomer van 2018 verricht door Koning Willem Alexander.
De daktuin is vormgegeven als een kunstmatig landschap met zichtbare dijkjes als verhogingen op de betonconstructie. Omdat bij de aanleg zeeklei uit de bodem is gebruikt, sluit de natuurontwikkeling direct aan op de omgeving. Iedere dijk heeft zijn eigen specifieke beplanting. Zo is er een bijen- en een vlinderdijk. In de valleitjes foerageren vogels. De grote waterpartijen die de dijkjes doorbreken, geven de tuinen een natuurlijk karakter. Lange lijnen verbinden de verschillende onderdelen met elkaar. Bij de planvorming voor de nieuwbouw in 2014 werd het daklandschap gekoesterd als waardevol landschappelijk element. Bijzonder is de dubbelwandige gevel. Op 6 m van de gevel is langs de lange zijden van het gebouw een glazen wand aangebracht. Een second skin. Daarachter is een constructie gebouwd waardoor er plantenbakken van 8,50 x 1,60 m tot aan de 26e verdieping konden worden geplaatst! Hierdoor wordt de kwaliteit van het binnenklimaat verbeterd met een binnentuin die zorgt voor natuurlijke ventilatie. De beplanting bestaat onder andere uit verschillende soorten sedum, cactussen, succulenten en andere (tropische) planten.
Daklandschappen bieden nieuwe kansen voor de ontwikkeling van de natuur in een stedelijk milieu. Met de goede beplanting dragen ze bij aan het afvangen van fijnstof. Een daktuin kan veel regenwater bergen. De gelijkmatige verdamping voorkomt bovendien hittestress in dicht bebouwde gebieden. Het zijn koelte-eilanden die ook bijdragen aan het vastleggen van CO2. Als gebruik wordt gemaakt van bodem en beplanting uit de buurt, kan een daktuin uitgroeien tot een volledig in de omgeving geïntegreerd microlandschap. Deze nieuwe landschapsvorm vormt een bijzondere plek voor de ontmoeting van mens en natuur.
Meer informatie: https://www.copijn.nl/projecten/european-patent-office/
Met dank aan  Copijn, Utrecht voor de foto’s

Terugblik Congres Building Green, Smart en Healthy

“Duurzaamheid gaat vaak over techniek, regelgeving procedures en finance. Maar vandaag niet.” Dagvoorzitter Bram Adema viel tijdens het congres Building Green, Smart en Healthy met de deur in huis. Er is weinig duurzamer dan groen om je heen, daar is geen business case voor nodig, vervolgt hij, waarna hij de zaal meegeeft niet op een groenblauwe wolk naar huis te gaan.
Het congres, georganiseerd door DGBC, Royal FloraHolland en De Groene Stad, stond volledig in het teken van de bijdrage van groen en blauw aan belangrijke opgaven in de gebouwde omgeving: gezondheid, welbevinden, waterretentie, hittestress, luchtkwaliteit.

Groen en blauw: het nieuwe normaal

Het zijn begrippen waar ook de kersverse deltacommissaris Peter Glas de komende jaren geregeld mee in de weer zal zijn. In gesprek met Adema benadrukte hij het belang van het veilig en leefbaar houden van onze delta. Klimaatadaptatief bouwen is volgens Glas een opgave voor ons allemaal en moet ‘het nieuwe normaal’ worden. Dat vraagt om slimme oplossingen en biedt tegelijkertijd kansen voor het bedrijfsleven. “Kom met goede ideeën. Wij kijken graag of het mogelijk is om die ideeën te gebruiken in het kader van het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie of dat we ze op een andere manier kunnen ondersteunen”, aldus Glas. Steden moeten volgens de deltacommissaris waterrobuust en klimaatbestendig worden ingericht. Slimme omgang met water is volgens hem daarbij noodzakelijk: “Geen groen, zonder blauw.”

Handvatten

Het belang van groen in de stad is de rode draad in de recente werkzaamheden van onderzoeker Robbert Snep (WUR). Hij overhandigde een door de Groene Agenda gecreëerde Factsheet aan Glas, die zowel overheid als bedrijfsleven handvatten biedt bij het vergroenen steden. Vervolgens liet hij de zaal aan de hand van acht praktische en wetenschappelijke tips zien wat de mogelijkheden zijn. Een van de voorbeelden is een fraaie infographic die aantoont dat door de aanwezigheid van bomen in de steden het op bepaalde plekken tot negen graden koeler kan zijn. De kwantitatieve eisen voor een klimaatadaptieve stad nemen toe, maar Snep biedt de helpende hand. “Vanaf april is een toolbox voor een klimaatbestendige beschikbaar snel stappen gezet kunnen worden.”

Meer samenwerking nodig

Het klonk de volgende spreker waarschijnlijk als muziek in de oren. Ludo Steenmetser (gemeente Den Haag) drong tijdens zijn bijdrage aan op snelle structurele oplossingen. “Het Central Innovation District in Den Haag kampt met de spagaat waarin enerzijds de stads steeds groter wordt en tegelijkertijd groen en duurzaam moet zijn. En het liefst ook klimaatdaptief. “Vaak denkt men dat een overschot aan regenwater vanuit Den Haag zo de zee instroomt. Het tegendeel is waar”, laat Steenmetser weten. “Onze pompen draaien dan op volle toeren om te voorkomen dat lagergelegen gebieden niet onderlopen. Meer strategisch groen kan bijdragen aan een oplossing. En daar is samenwerking voor nodig”, aldus Steenmetser. “Het is belangrijk om gezamenlijk met de markt en ontwerpers een instrumentarium vorm te geven om daadwerkelijk iets te realiseren.”

Hand in hand met groen

Niet alleen buiten, maar ook binnen de deuren van de gebouwde omgeving kan het groener. Bert van Duijn, hoogleraar plantenfysiologie en wetenschappelijk directeur van Fytagoras pleitte tijdens het congres voor grootschalige toepassing van groen in kantoren. “Planten reduceren schadelijke stoffen, ook in binnenruimtes. Planten op de werkvloer zijn dus niet alleen maar mooi.” Van Duijn gaf tijdens het begin van zijn pleidooi de plant naast hem een hand en liet daarbij weten dat een plant meer merkt en voelt dan wij denken. In het filmpje dat volgde werd zelfs duidelijk dat een plant op mensen reageert. “Ook in negatieve zin”, vervolgt van Duijn. “Een plan die onlangs verplaatst is zal schadelijke stoffen in een ruimte minder snel reduceren.” Maar planten zorgen niet alleen voor een gezonder binnenklimaat. Ze hebben ook daadwerkelijk invloed op het welzijn van de aanwezigen in de ruimte. Onderzoeksresultaten die hij deelde lieten zien dat de productiviteit en concentratie van werknemers omhooggaat. “Hoe meer planten, hoe beter mensen zich voelen. En niet alleen op kantoor. Dit geldt ook voor andere binnenruimtes als scholen en verzorgingstehuizen.”

Tijd voor actie

Waar grootschalig groen in de werkomgeving op succesvolle wijze is toegepast is goed te zien in het drie jaar geleden gerenoveerde hoofdkantoor van a.s.r.: zowel binnen als buiten. “Vanaf iedere plek is er uitzicht op groen”, volgens Lizzy Butink, duurzaamheidsmanager bij a.s.r.. Tegelijkertijd zorgt de dubbele gevel zorgt voor verkoeling in de zomermaanden en warmte tijdens de winters. Ook Butink pleit net als Steenmetser voor meer samenwerking op het gebied van groen. “We moeten samen plannen maken en zorgen dat er meer beleid en structuur wordt gecreëerd omtrent groene gebouwen. Maar, we moeten ook daadwerkelijk iets te gaan doen.”

Meters maken

DGBC-directeur Annemarie van Doorn maakt zich mede daarom hard om gezondheid en welzijn meer op te nemen in de bestaande systemen. “We hebben hier allemaal belang bij. Het is nu tijd om meters te maken. Dat kan als we dit soort thema’s integreren in bijvoorbeeld BREEAM  of andere meetsystemen.”
Na de motiverende woorden van Van Doorn konden de aanwezigen verschillende parallelsessies bijwonen waarin er met experts op specifieke thema’s dieper in werd gegaan. Ook was er de mogelijkheid om een stadswandeling te doen waarbij men keek hoe groen in Haagse buitenruimtes is toegepast.

Durf te dromen

Het slotakkoord van het congres kwam van de hand van Gideon Maasland, die de honneurs waarnam van Winny Maas. Als operational manager van MVRDV pleitte Maasland ervoor om meer buiten de gebaande paden te treden. “We zijn allemaal zo verschillend, waarom wonen en werken we dan allemaal in dezelfde gebouwen?” Hij zet zijn woorden kracht bij door enkele gewaagde projecten te tonen, waar MVRDV na enkele tegenslagen alsnog veel lof voor kreeg. Transparant en groen zijn sleutelwoorden in zijn presentatie. En dromen. “Durf te dromen, van gezondere en groene gebouwen”, drukte hij de zaal op het hart. Die droom lijkt uit te komen met het project The Valley in de Amsterdamse Zuidas. In samenwerking met Edge Technologies wordt er volgens Maasland gebouwd aan de ultieme plek waar wonen, werk, recreatie en groen samenkomen. Een groenblauwe wolk? Niets is minder waar, de oplevering staat gepland voor 2021.

Factsheets over positieve effecten van bomen en groen voor praktijk en beleid

Donderdag 27 september zijn de eindresultaten van het project ‘Ecosysteemdiensten van boomkwekerijgewassen; de baten van bomen en groen in de stad’ gepresenteerd. De eindresultaten bestaan uit 4 factsheets en een bomenposter voor boomkwekers en planners en beheerders van groen.
In de factsheets en bomenposter is alle wetenschappelijke kennis van de positieve effecten van bomen en groen op de leefomgeving in de stad samengevat. De factsheets behandelen vier thema’s: klimaat & temperatuur, luchtkwaliteit, biodiversiteit en waterberging
Ze bieden zowel informatie voor de onderbouwing van beleid en beslissingen over groen als praktische informatie voor het daadwerkelijk realiseren ervan. In aanvulling daarop zijn de bijdragen van ruim 120 boomsoorten aan de 4 thema’s samengevat in één boomsoortenposter die het mogelijk maakt om de juiste soorten te kiezen voor de gewenste doelen.
Alle factsheets en de boomsoortenposter zijn via de site van Wageningen Plant Research als pdf te downloaden en in gedrukte vorm op te vragen. Houdt onze website in de gaten voor meer informatie!

Architectuur en groen onverenigbaar? Anna Yudina geeft voorbeelden van het tegendeel!  

Anna Yudina schreef ‘De Groene Stad’. Het boek verscheen dit voorjaar bij Terra in een Nederlandse vertaling. Op uitnodiging van stichting De Groene Stad gaf ze een lezing op de Vakbeurs Openbare Ruimte. Tijdens haar geïnspireerde betoog – de presentatie werd zeer goed bezocht – koos ze als uitgangspunt de stelling dat groen en architectuur wel degelijk goed kunnen samengaan.
Ze presenteerde een groot aantal zeer gevarieerde, innovatieve projecten. Ze combineerde – net als in haar boek – futuristische en realistische projecten. Het ging om het uiterlijk en om het innerlijk van gebouwen, maar ook voorbeelden van projecten waar water en lucht een prominente plaats innemen.
Een greep. ‘Repair’ is het Australische paviljoen op de Biënnale van Venetië 2018 waar duizenden planten een in het oog springende plaats krijgen. Het illustreert het verlies van groen door bebouwing. ‘Breath Austria’ was een grootschalige inzending van Oostenrijk op de Expo 2015 in Milaan. Het was een groot bos waarmee het belang van schone lucht werd benadrukt. In het concept ‘Baubotanik’ zijn constructies die normaal gemaakt worden van beton en/of staal vervangen door bomen. Bijzonder was ook ‘Migrating Floating Gardens’, waarbij door het gebruik van drones  ‘vliegende tuinen’ worden gerealiseerd die kunnen worden ingezet als ‘milieu-ambulances’ als er lokaal sprake is van luchtvervuiling. Anna Yudina’s gaf nog veel andere inspirerende voorbeelden van hoe groen en (stedelijke) architectuur verenigd kunnen worden.
Na Anna Yudina’s presentatie volgde een geanimeerde discussie aan de hand van stellingen. Deelnemers waren De Groene Stad Chartaleden Marwin Dekkers van M. van den Oever Boomkwekerijen, Jacqueline Baar van Biomygreen B.V., Toon Ebben van Boomkwekerij Ebben en Brenda Swinkels van Van den Berk Boomkwekerijen.

Wonderwoods, een uniek verticaal bos in Utrecht

De presentatie van het project Wonderwoods – twee torens van 70 en 90 meter hoog met als kenmerk veel binnen en buiten groen – trok op de Vakbeurs Openbare Ruimte een volle zaal. Wonderwoods is een gezamenlijk project van MSVA Architects uit Amsterdam en de Italiaan Stefano Boeri. Deze laatste is bekend van het Bosco Verticale in Milaan. Het project wordt opgeleverd in 2022. Ontwikkelaars zijn G&S Vastgoed en Kondor Wessels Projecten. De lezing op Vakbeurs Openbare Ruimte werd verzorgd door Matthias Kooijman; architect van MVSA Architects en Timo Cents; landschapsarchitect van Arcadis.
De twee torens van Wonderwoods voorzien in een mix van wonen, werken, ontspanning, cultuur en horeca. Er worden ongeveer 300 koop- en huurwoningen gerealiseerd. Een deel wordt verhuurd volgens het innovatieve concept ‘Key Worker Housing’. En maar liefst 27 km2 ruimte wordt ingeruimd voor kantoren, fitness- en yoga ruimtes en een ‘Playlab’, een ruimte waar jong en oud op een interactieve manier kennis kan maken met innovaties.
Wonderwoods zal – er worden 360 bomen 9.640 struiken en heesters geplant – voorzien in gezondheidsvoordelen. Zo zal het groen 5,4 ton CO2 opnemen,  41,4 ton zuurstof produceren, fijnstof afvangen en hittestress verminderen. En het onderhoud? Volgens Matthias Kooijman worden ‘hoveniers getraind tot abseilers’ in plaats van ‘abseilers tot hoveniers’. Verder is er volgens hem – in overleg met boomkwekers – in het ontwerp ook met de seizoenen rekening gehouden… Kale bomen geven het project een heel ander en ongewenst aanzien dan wat de architecten voor ogen stond…

Rotterdam, stad van innovatie

Als iets duidelijk werd uit de lezing van Aad van Leeuwen; Objectbeheerder Groen van Stadsbeheer Rotterdam, is het wel dat Rotterdam heel actief is als het op vergroening aankomt. Het geheim achter de vele, innovatieve initiatieven van de gemeente Rotterdam is volgens Aad van Leeuwen ‘gedegen assetmanagement’. ‘We wegen verschillende belangen met als doel het creëren van meerwaarde, tegen elkaar af. Groen vertegenwoordigt een waarde en die willen we zichtbaar maken’.
Het innovatieve karakter van de initiatieven van Rotterdam blijkt o.a. uit het project waarbij elektriciteit uit bomen wordt opgewekt. Daarmee worden de sensoren voor interactieve verlichting op fietspaden gevoed. Ook bewonderingswaardig zijn de Groene Maasoevers. Tussen 2010 en 2012 ondergingen ze een groene metamorfose. Hierdoor is dit deel van de stad, aldus Aad van Leeuwen ‘van achterplaats uitgegroeid tot een front van de stad’.
Bij het onderhoud van al het groen in de gemeente maakt Rotterdam gebruik van een meerjaren onderhoudsprogramma. Centraal daarin staat een ‘digitale behoeftekaart’ waarin overzichtelijk kan worden bijgehouden waar en wanneer onderhoud nodig is. Al met al kunnen we concluderen dat Rotterdam met recht de Stad van Innovatie genoemd kan worden. Ook als het gaat om vergroening!

Terugblik Vakbeurs Openbare Ruimte 2018

Met meer dan 6400 bezoekers en 450 exposanten was de Vakbeurs Openbare Ruimte op 26 en 27 september een groot succes. De Groene Stad was niet alleen vertegenwoordigd op het Kennisplein De Groene Stad, maar organiseerde ook drie lezingen. Op één van de hoofdpodia sprak Anna Yudina, auteur van het boek De Groene Stad waarin futuristische bouwprojecten worden behandeld. Aad van Leeuwen van de Gemeente Rotterdam presenteerde een aantal innovatieve groenprojecten in ‘zijn’ Rotterdam en de architecten Matthias Kooijman en Timo Cents presenteerden het project ‘Wonderwoods’, twee gebouwen waarin architectuur en groen op een unieke manier zijn vervlochten waardoor in hartje Utrecht een ‘verticaal bos’ zal verrijzen. Elders op onze website vindt u verslagen en de presentaties van de lezingen.

Anna Yudina gaat samen met De Groene Stad een vervolg op haar boek maken!

Groene Stad Plein op Vakbeurs Openbare Ruimte drukbezocht
Op de Vakbeurs Openbare Ruimte sprak Anna Yudina – schrijfster van het dit voorjaar verschenen boek De Groene Stad – over de integratie van natuur in de architectuur. Ze presenteerde tijdens haar drukbezochte Groene Stad lezing inspirerende futuristische projecten die in de komende jaren zullen worden gerealiseerd.
In de stand van De Groene Stad ontstond het initiatief voor een nieuw boek. Samen met stichting De Groene Stad en een aantal bedrijven uit de achterban van De Groene Stad, gaat Yudina werken aan een boek over gerealiseerde projecten. Ze gaat in op voorbeelden van wijken en gebouwen waarin ‘groen’ en duurzaamheid al vanaf een pril stadium een volwaardige plaats kreeg in de planvorming. Eén van de hoofdstukken behandelt de vraag hoe de kennis en ervaring van boom- en vaste plantenkwekers kan worden overgedragen aan architecten, stadsplanners en projectontwikkelaars. Het boek zal naar verwachting in de loop van 2019 verschijnen.
De Groene Stad werkte op de Vakbeurs samen met NL Greenlabel. Het gezamenlijk ingerichte Groene Stad Kennisplein was één van de drukst bezochte delen van deze succesvolle beurs. Dit jaar lag het aantal bezoekers met bijna 6400 ruim 6% hoger dan in 2017. Het aantal exposanten bedroeg ca. 450.
 

Een verticaal bos van 90 meter hoog?

Jazeker, dat is vanaf 2022 te zien in Utrecht. In het stationsgebied worden twee torens van 70 en 90 meter hoog gebouwd. Een in het oog springend onderdeel van het ontwerp is het groen.
Maar liefst 360 bomen 9.640 struiken zullen de binnen- en buitenkant sieren. Een verticaal bos. Het groen kan 5,4 ton aan CO2 opnemen. Het biedt bewoners, maar ook vogels en insecten een groen, gezond en klimaatbestendig onderdak. Wonderwoods is een gezamenlijk project van MVSA Architects (Roberto Meyer) en Stefano Boeri Architetti (Stefano Boeri), de architect van het Bosco Verticale in Milaan.
Kennismaken?
Wilt u nu al kennismaken met Wonderwoods, het eerste Nederlandse voorbeeld van ‘een verticaal bos’? Dat kan op donderdag 27 september om 15.00 uur in de collegezaal van De Groene Stad en NL Greenlabel op de Vakbeurs Openbare Ruimte in de Jaarbeurs in Utrecht.
Presentatie
Het project wordt in woord en beeld gepresenteerd door twee sprekers.
Matthias Kooijman         Architect van MVSA Architects
Timo Cents                         Landschapsarchitect van Arcadis Landschapsarchitectuur & stedenbouw
Groene verstedelijking
Wethouder Victor Everhardt is verantwoordelijk voor het Utrechtse Stationsgebied. Hij is ingenomen met het project: ‘Wonderwoods is een aanwinst voor de stad. Er komen twee unieke torens die de groene, gezonde en duurzame verstedelijking uitstralen die we in Utrecht zo graag willen en die de toon zetten voor het nieuwe Beurskwartier’.
Het Groene Stad Plein
In Hal 2 van de Jaarbeurs vindt u het Groene Stad Plein. Tijdens de Vakbeurs Openbare Ruimte op 26 en 27 september organiseert Stichting De Groene Stad daar een aantal lezingen met als thema de versmelting van natuur en architectuur.
Wij hopen u te mogen begroeten op de Vakbeurs Openbare Ruimte! Inschrijven voor de Vakbeurs en de lezing kan gratis via https://www.openbareruimte.nl/nl/bezoeker/registreer

 

De Groene Stad is ruim vertegenwoordigd op de Vakbeurs Openbare Ruimte!

Wij zijn er trots op dat dit jaar Stichting De Groene Stad goed is vertegenwoordigd op de Vakbeurs Openbare Ruimte! Wij hebben een stand in onze `eigen hal´.  Op de beursvloer in Hal 2 van de Jaarbeurs is dit jaar namelijk een apart gedeelte ingericht met als overkoepelend thema ‘De Groene Stad’. De Groene Stad is duidelijk herkenbaar met diverse stands, een kennisplein, een collegezaal voor lezingen en de doorloop die net als vorig jaar als expositieruimte voor duurzaam gelabelde producten en materialen wordt ingericht. Onze partner NL Greenlabel heeft zich hiervoor heel erg ingezet en trekken dit project als geen ander!  Lodewijk Hoekstra van Nl Greenlabel en De Groene Stad Ambassadeur zegt over deze hal: Je krijgt echt het gevoel dat je in een ‘groene wereld’ stapt. Er zijn veel planten en andere producten te vinden die je in een duurzame leefomgeving kunt tegenkomen. “Het wordt een echte beleving, iets waar mensen over napraten”, . Het idee is om de sfeer van een stadspark na te bootsen en een duidelijk verschil te maken door middel van groene poorten tussen dit onderscheidende gebied en de rest van de beurs.
Daarnaast verzorgen we een aantal lezingen waaronder een van Anna Yudina over verticale natuurverdichting, daarnaast wordt er een Nederlands praktijkvoorbeeld gepresenteerd met de groene torens Wonderwoods en neemt Aad van Leeuwen van de Gemeente Rotterdam ons mee naar Rotterdamse innovatieve groenprojecten. Hij gaat in op actuele thema’s zoals verduurzaming, hittestress, waterbestendigheid en het anticiperen op klimaatverandering.
Wij hopen u te mogen begroeten op de Vakbeurs Openbare Ruimte! Inschrijven voor de Vakbeurs en de lezing kan gratis via https://www.openbareruimte.nl/nl/bezoeker/registreer