Wij zijn er trots op dat dit jaar Stichting De Groene Stad goed is vertegenwoordigd op de Vakbeurs Openbare Ruimte! Wij hebben een stand in onze `eigen hal´.  Op de beursvloer in Hal 2 van de Jaarbeurs is dit jaar namelijk een apart gedeelte ingericht met als overkoepelend thema ‘De Groene Stad’. De Groene Stad is duidelijk herkenbaar met diverse stands, een kennisplein, een collegezaal voor lezingen en de doorloop die net als vorig jaar als expositieruimte voor duurzaam gelabelde producten en materialen wordt ingericht. Onze partner NL Greenlabel heeft zich hiervoor heel erg ingezet en trekken dit project als geen ander!  Lodewijk Hoekstra van Nl Greenlabel en De Groene Stad Ambassadeur zegt over deze hal: Je krijgt echt het gevoel dat je in een ‘groene wereld’ stapt. Er zijn veel planten en andere producten te vinden die je in een duurzame leefomgeving kunt tegenkomen. “Het wordt een echte beleving, iets waar mensen over napraten”, . Het idee is om de sfeer van een stadspark na te bootsen en een duidelijk verschil te maken door middel van groene poorten tussen dit onderscheidende gebied en de rest van de beurs.
Daarnaast verzorgen we een aantal lezingen waaronder een van Anna Yudina over verticale natuurverdichting, daarnaast wordt er een Nederlands praktijkvoorbeeld gepresenteerd met de groene torens Wonderwoods en neemt Aad van Leeuwen van de Gemeente Rotterdam ons mee naar Rotterdamse innovatieve groenprojecten. Hij gaat in op actuele thema’s zoals verduurzaming, hittestress, waterbestendigheid en het anticiperen op klimaatverandering.
Wij hopen u te mogen begroeten op de Vakbeurs Openbare Ruimte! Inschrijven voor de Vakbeurs en de lezing kan gratis via https://www.openbareruimte.nl/nl/bezoeker/registreer
 

Het NVB Topdebat op 12 september jl in Den Haag was zeer geslaagd! Onderwerp was de kwaliteit van de leefomgeving. Over groen in de stad, bouwen mét de natuur en in een natuurlijke omgeving. Piet Adema voorzitter van de NVB gaf aan dat steeds duidelijker wordt dat alleen een echte samenwerking zijn vruchten in de praktijk zal afwerpen.
Minister van Landbouw en Natuur,Carola Schouten, onderschreef het belang van een evenwichtige samenwerking tussen mens en natuur. Wonen, werken en recreëren met respect voor het buitengebied en het binnenstedelijk groen. Op het NVB Topdebat gaf zij haar visie op waar deze samenwerking toe kan leiden. Verder waren er zeer boeiende betogen van: Co Verdaas, hoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en Niek Roozen, landschapsarchitect. Ook LTO, Natuurmonumenten en de VHG waren uitgenodigd om een bijdrage te leveren. Het was een boeiende middag waar een belangrijke conclusie was dat groen geen sluitpost moet zijn. De Groene Stad vindt het een goede en zeer belangrijke ontwikkeling dat het belang van groen ook in deze sector steeds meer onderkend wordt.
 

Ook in de bebouwde stedelijke omgeving geldt het verhaal van de bloemen en de bijen. De rol van bijen, vooral wilde bijen, bij de jaarlijkse cyclus van bloei, groei en vruchtafzetting – bij het voortbestaan van onze groene omgeving, is van cruciaal belang. Zonder bijen geen groen, ook geen groene stad. Wat lag dan ook meer voor de hand dan de inzet van De Groene Stad in de strijd om behoud en verbetering van de stand van de wilde bijen in Nederland? Want, we hebben het uitgebreid kunnen volgen in de media, het toegenomen gebruik van bepaalde soorten bestrijdingsmiddelen in de landbouw heeft voor een groot aantal insecten, ook wilde bijen, fatale gevolgen gehad. Er moet worden gestreden voor het overleven en de groei van het aantal wilde bijen en de Groene Cirkel Bijenlandschap loopt voorop in die strijd.
Tijdens een succesvolle bijeenkomst van de Groene Cirkel Bijenlandschap bij Heineken in Zoeterwoude, konden de bijenliefhebbers het feit vieren dat, naast onder andere enkele gemeenten, waterleidingbedrijf Dunea en enkele scholen nu ook De Groene Stad is toegetreden tot deze Groene Cirkel Bijenlandschap, door het onderschrijven van de visie van de Groene Cirkel.
Namens De Groene Stad verwoordde Mireille van Velde haar motivatie om aansluiting te zoeken bij het Bijenlandschap: ‘Niet veel mensen weten dat een Groene Stad de beste bijenbiotoop is die je kan hebben. Er is veel meer diversiteit aan soorten dan je vindt in de monoculturen in het buitengebied. Daarom willen bewoners en gemeenten, dus de Groene Stad, zich daarvoor inzetten!
De Groene Stad stimuleert een meer doordachte inzet van ‘groen’ bij projecten die zich richten op de oplossing van lucht- en waterproblematiek, maar ook op het tegengaan van sociale en maatschappelijke verloedering in stedelijke gebieden. In onze visie kan ‘groen’ een belangrijke bijdrage leveren aan het vitaliseren onze binnensteden en – ruimer gedefinieerd – ook aan stedelijke regio’s. Groen draagt bij aan attractievere, leefbaardere en gezondere steden. Een aantrekkelijke woonomgeving speelt een positieve rol bij de economische ontwikkeling van het stedelijk gebied. Ook liggen er volop kansen om bedrijfsterreinen te vergroenen, wat leidt tot een attractievere, gezondere werkomgeving. Dat alles vergt een vernieuwing in het planologisch denken op lokaal, regionaal en landelijk niveau, mede vanuit een groene dimensie

Het aantal bedrijven dat De Groene Stad Charta ondertekent groeit. In mei ondertekende Uitgeverij Terra de charta en verbindt zich daarmee aan de doelstellingen van stichting De Groene Stad. Het bedrijf draagt vergroening een groot hart toe en brengt boeken uit onder de noemer ‘Tuin en Natuur’, waarmee zij het grote publiek informeert over het belang van groen. Onderwerpen zijn niet alleen tuinieren en natuur, maar ook groene architectuur. Het boek De Groene Stad van Anna Yudina is een recent voorbeeld. Deze auteur geeft innovatieve voorbeelden en inzicht in de integratie van groen in de ontwerpen van gebouwen en steden voor de toekomst. Stichting De Groene Stad is verheugd dat haar doelstellingen ook worden ondersteund door organisaties en bedrijven van buiten de groene sector. Terra’s betrokkenheid bij De Groene Stad kwam concreet tot uitdrukking in het aanbrengen van het Groene Stad-logo op de hele oplage van het boek De Groene Stad.
Meer informatie over de Tuin en Natuur boeken van Uitgeverij Terra vindt u op www.terralannoo.nl/nl/categorie/tuin-natuur.

Op 30 mei is in Den Haag ‘Greens in the Park’ geopend
Burgmeester Pauline Krikke verrichte de opening van dit bijzondere biologische restaurant in het Haagse Westbroekpark. Uniek is dat Greens in the Park een eigen ‘zorg-moestuin’ heeft. De tuin is biodynamisch en voorziet de keuken dagelijks van verse producten. De omliggende tuin wordt beheerd door Stichting Tuinen van Greens. De initiatiefnemers Wessel Tiessens, Robert-Jan Vermeulen en Djoeke Delnooz hebben een duurzaam, biologisch en commercieel concept ontwikkeld.
Het restaurant vervult een bijzondere maatschappelijke functie door de samenwerking met Stichting Mens en Tuin. De tuinen van Greens in the Park worden beheerd door een groep van 20 tot 30 mensen met afstand tot de arbeidsmarkt.
Het ontwerp van het gebouw is gebaseerd op een kas. Het glazen dak bestaat uit zonnecellen. Op het buitenterras zijn zitplaatsen voor 100 mensen en binnen 50. Het buitenterras biedt zicht op de speeltuin en het besloten terras heeft een uitzicht over de tuin en het water. Ook kunnen er workshops en vergaderingen gehouden worden in de kleine kas die midden in de moestuin staat.

Raad Leefomgeving en Infrastructuur: nieuwe wet biedt kansen
Omgevingswet helpt ‘Groen’ positief inzetten voor een gezondere bevolking. Vanaf 2021 zal, als tijdig alle politieke en budgettaire hobbels worden overwonnen, het ruimtelijk beleid en de ruimtelijke ordening in Nederland worden geregeerd door de nieuwe Omgevingswet. De Raad Leefomgeving en Infrastructuur (RLI), het belangrijkste adviesorgaan van de overheid op dit terrein, vindt dat die kans moet worden aangegrepen om gezondheidswinst te boeken. De overheid moet niet alleen schade aan de gezondheid van de bevolking helpen voorkomen, bijvoorbeeld door het stellen en handhaven van milieunormen in stedelijke gebieden, maar ook positief de gezondheid bevorderen door het creëren van een gezonde leefomgeving.
De Raad hanteert in zijn rapport ‘De stad als gezonde habitat’ dan ook een ruime definitie van het begrip ‘gezondheid’: niet alleen de afwezigheid van ziekte, maar ook mentaal en sociaal-maatschappelijk welzijn, bijvoorbeeld doordat mensen meer regie krijgen over hun eigen leven. Een groene omgeving biedt ruimte voor bewegen, ontmoeten en ontspannen, aldus de RLI.
De Raad bepleit vergroening van het stedelijk gebied zelf en het aanleggen van ‘groene’ verbindingsstroken tussen stedelijke gebieden en de natuur. Bovendien kunnen regels en ruimtelijke randvoorwaarden eraan bijdragen dat de inwoners worden gestimuleerd tot gezond gedrag: fietsen, wandelen, sport – in plaats van autorijden. ‘Het gaat om het creëren van een leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag’, aldus de RLI. Zo kunnen, met de nieuwe Omgevingswet in de hand, met de inzet van ‘groen’ verschillende doelen tegelijk worden gediend: klimaatdoelstellingen, de transitie naar duurzame energie en duurzame mobiliteit, groene verstedelijking, betere waterberging in geval van extreme regenval. Nadrukkelijk wijst de RLI erop dat al deze positieve ruimtelijke ontwikkelingen ook bijdragen aan de kwaliteit van Nederland als vestigingsland voor (internationale) ondernemingen en instellingen.
Als voorbeelden van het benutten van ruimtelijke ordening ten behoeve van de gezondheid noemt de RLI onder meer het inzetten van groen in, rondom en op redelijk bereikbare afstand van de steden. In de stad zelf zal moeten worden gestreefd naar afwisseling van bebouwing en groen en naar groene verbindingen tussen de stad en de groene verbindingen in het buitengebied.
 

Op 21 mei werd in Utrecht de EU Green Week 2018 geopend door Karmenu Vella, Europese Commissaris van Milieu, Maritieme Zaken en Visserij; Stientje van Veldhoven, Staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat; Jan van Zanen, burgemeester van Utrecht en Erik Solheim, Hoofd United Nations Environment Programme.
De opening vond plaats in de Knoop, een duurzaam Rijksoverheid gebouw in Utrecht. Tijdens de EU Green Week 2018 was de centrale vraag: ‘Hoe kan Europa de groene transitie versnellen en ervoor zorgen dat zoveel mogelijk mensen profiteren van deze transitie?’.
Al eerder was een Nederlandse stad in beeld bij Brussel. In januari 2018 werd Nijmegen door de Europese Commissie uitgeroepen tot de Groene Hoofdstad van Europa. De stad kreeg de ‘Green Capital Award 2018’. Ook Utrecht ligt op een groene, duurzame koers. De stad presenteerde zich met verschillende workshops over gezond koken , Urban Farming, een lezing in de Botanische Tuin, elektrische auto’s en een duurzame markt.
De EU Green Week werd dinsdag 22 mei voortgezet in Brussel met o.a. Karmenu Vela; Raymond Johansen, burgemeester van Oslo; en Duarte Corderio, viceburgemeester van Lissabon. Het thema ‘stedelijke duurzaamheid in EU-steden’ kenmerkte de openingswoorden van de drie sprekers. De EU Green Week werd niet alleen in Brussel, maar ook in andere EU-steden voortgezet met sessies over onderwerpen als duurzame mobiliteit en toerisme, luchtkwaliteit, woningbouwplannen met lage-emissie en gezonde burgers. Belangrijk aandachtspunt was de rol die burgers kunnen spelen bij het verduurzamen van de stedelijke omgeving. Op donderdag werden in Brussel de thema’s: het verminderen van verspilling, duurzame energie, kwaliteit van water en lucht uitgewerkt in concrete ideeën en plannen. Tien projecten ontvingen een LIFE Award voor hun contributie aan het beschermen van het milieu, het ondersteunen van natuurlijke gebieden en het tegengaan van klimaatverandering. Meer informatie over de uitgereikte LIFE Awards, events en groene projecten vindt u op https://www.eugreenweek.eu/.
De Europese Groene Week werd afgesloten in het MediaLab-Prado in Madrid. De Europese Commissaris Karmenu Vella stelde in zijn slotwoord: ‘Ik zie dat dingen aan het veranderen zijn. Deze week heb ik niet alleen over problemen gehoord, maar ook gezien dat er oplossingen voor worden gezocht. Het is vooral bemoedigend om te zien dat de jongere generatie is betrokken bij het zoeken naar oplossingen’.
 

Op 4 april 2018 heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat, Cora van Nieuwenhuizen Wijbenga, samen met de bewindslieden van Binnenlandse Zaken, Medische Zorg en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit het Uitvoeringsplan 2018-2019 Nationale Klimaatadaptatie Strategie (UPNAS) aangeboden aan de Tweede Kamer. Het UPNAS omvat het hele klimaatadaptatiebeleid voor Nederland voor de komende jaren. In dit artikel vindt u informatie over de inhoud van de UPNAS, toegespitst op de rol die ‘groen’ kan spelen voor de klimaatbestendigheid in stedelijke omgevingen.
De voorloper NAS-2016
De voorloper van de UPNAS 2018-2019 is de Nationale Klimaatadaptatiestrategie 2016. Daarin werden de zes urgente klimaatrisico’s van Nederland benoemd en in kaart gebracht:

  1. Mensen ervaren meer hittestress;
  2. Vitale delen en kwetsbare functies vallen vaker uit;
  3. Er ontstaat regelmatig oogstschade in de land-en tuinbouw;
  4. Biodiversiteitsverlies door verschuiving en verandering in klimaatzones;
  5. Gezondheidsverlies en/of arbeidsverlies door een toename in infecties en exotische ziektes;
  6. Cumulatieve effecten.

Doel en uitdagingen van UPNAS 2018-2019
Het doel van het UPNAS is dat het klimaatadaptatie beleid en de uitvoering ervan overgenomen worden door maatschappelijke organisaties, ondernemingen en overheden. Daarbij is het van belang dat de UPNAS de bewustwording van vele partijen bevordert en dat die partijen samen de kennis vergroten over klimaatadaptatie. Deze investeringen in klimaatadaptatie zijn noodzakelijk voor een toekomstige gezonde, veilige en vitale Nederlandse samenleving. Denk bijvoorbeeld aan de waterproblematiek door de stijgende zeespiegel of door de vaak voorkomende extreme neerslag. Ook hogere temperaturen en drogere zomers vragen om beheersmaatregelen. Het eerste, de waterproblematiek, is een bekend probleem, waarvoor het achtste Deltaprogramma (2018) is opgesteld. Maar de nieuwe klimaatrisico’s, de hogere temperaturen en drogere zomers, ook wel de hittestress genoemd, vragen aandacht. Zij schaden de volksgezondheid en vergroten de kans op ziektes en infecties.
Verscheidene gevolgen van de klimaatveranderingen zijn in kaart gebracht (NAS 2016), met de in de UPNAS toegevoegde water- en warmteoverlast in gebouwde omgevingen. De aanpak van de klimaat uitdagingen wordt in UPNAS 2018-2019 verdeeld over zes speerpunten:

  1. Hittestress:
  2. Infrastructuur;
  3. Landbouw;
  4. Natuur;
  5. Gebouwde omgeving;
  6. Samen werken aan provinciale en regionale strategieën en visies.

Welke rol kan groen spelen in klimaatadaptatie?
De algemene strekking van het UPNAS is dat er samen wordt geïnvesteerd in praktijk, beleid en onderzoek naar klimaatadaptatie. Meer groen op daken of in openbare ruimtes kan bijvoorbeeld helpen bij het beheersen van de urgente klimaatrisico’s in bebouwde omgevingen. De steeds warmere en drogere weersomstandigheden beïnvloeden de basisbehoefte van de mens aan verkoeling en een leefbare woon-en werkomgeving. Ook de gezondheid van de mens wordt nadelig beïnvloed door de warmere lucht, hierdoor ontstaat een toename van zomersmog in combinatie met CO2-uitstoot. Dit gezondheidsrisico kan beheerst worden door het planten van groen, bomen en heesters. Die filteren het fijnstof en zorgen voor een schonere lucht.
Bronnen:
Nieuwenhuizen Wijbenga, C. (2018, 4 april). Aanbiedingsbrief bij Uitvoeringsprogramma 2018-2019 Nationale Klimaatadaptatiestrategie. Den Haag
Ministerie van IenW. (2018 maart). Uitvoeringsprogramma 2018 – 2019 Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS). Den Haag.
Ministerie van IenM. (2016 december). Nationale klimaatadaptatiestrategie 2016 (NAS). Den Haag.
 

Op woensdag 4 april jl. kwam De Groene Stad Charta klankbordgroep voor het eerst bijeen. Deze groep van Charta-leden geeft het bestuur van Stichting De Groene Stad advies over inhoudelijke vraagstukken en treedt op als klankbord. De eerste vergadering stond niet alleen in het teken van kennismaken. Al snel gingen de aanwezigen onder leiding van Leon Smet de diepte in. Er werd een stand van zaken opgemaakt, belangrijke stakeholders werden benoemd, thema’s voor Groene Stad bijeenkomsten werden aangereikt en belangrijke events genoemd. Op meer strategisch niveau werd stilgestaan bij de ‘bouwopgave’ en de kansen die dat biedt. Gemeenten en woningbouwcorporaties staan in de komende jaren voor de enorme taak om aanzienlijk meer woningen te realiseren. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat ‘groen’ vanaf het begin – vanaf het schets- en het tenderstadium – in de planvorming wordt meegenomen?
De klankbordgroep zal 3 – 4 maal per jaar bij elkaar komen en staat in principe open voor alle Groene Stad Charta-leden.

Arbor Consultancy, specialist in bomen en bodem heeft de Groene Charta ondertekend. Daarmee treedt Arbor Consultancy toe tot de voorhoede van het Nederlandse groene bedrijfsleven door zich te committeren aan ‘vergroening’. Samen met de Groene Stad wil Arbor Consultancy bijdragen aan het groener en leefbaarder maken van onze steden.
De steun van Arbor Consultancy betekent een steviger fundament voor Stichting De Groene Stad. Groen wordt steeds belangrijker voor ‘de stad van de toekomst’. Doordat in onze steden steeds meer mensen, gebouwen en woningen dicht bij elkaar komen, dreigt de ruimte voor groen te worden ingeperkt. Maar willen we gezonde, vitale steden dan moeten we stilstaan bij het verbeteren van de luchtkwaliteit, de effecten van hittestress en de berging van water. Groen speelt daarin een natuurlijke, kosteneffectieve rol.
Met meer dan 30 jaar ervaring hebben de consulenten van Arbor Consultancy veel kennis en ervaring met groen in de openbare ruimte. Consulent Arjan Zoontjens vindt dat bomen de basis zijn voor een goede, gezonde leefomgeving. Ook zijn collega Martijn van der Spoel is ervan overtuigd dat veel klimaatvraagstukken binnen het stedelijk gebied op een praktische manier kunnen worden opgelost met bomen en groen. Bijzonder is het project ‘Urban Forest’ waardoor de openbare ruimte in een stad wordt verrijkt met groen. Hierbij gaan nut en verfraaiing hand in hand.
Meer bomen in stedelijke gebieden is onderdeel van de ambities van stichting ‘De Groene Stad’. Daarom kijkt de ‘De Groene Stad’ uit naar de samenwerking met Arbor Consultancy.