Berichten

De Groene Agenda: Planten voor een beter binnenklimaat

De Groene Agenda is een programma waarin kennisinstellingen samen met ondernemers innovatieve groenconcepten ontwikkelen en testen. De komende decennia wordt de samenleving geconfronteerd met extremere weersomstandigheden, vergrijzing van de bevolking en toenemende verstedelijking. Daarnaast zal de dalende kwaliteit van de woon-, werk- en leefomgeving een groeiend negatief effect hebben op de gezondheid en het welbevinden van de mens. Groen kan een bijdrage leveren aan de oplossing van dit soort problemen. De positieve effecten van groen zijn in verschillende onderzoeken aangetoond. Dankzij het Programma de Groene Agenda kan deze kennis nu worden omgezet naar kunde en verdienmodellen. De looptijd van het programma is vijf jaar.
Planten voor een prima binnenklimaat is een project om de kosten en baten van groenoplossingen in gebouwen te kwantificeren zodat planten van een ‘kostenpost’ veranderen in een ‘kostenbesparing’.
Het binnenklimaat in veel gebouwen is slecht. Dit komt de gezondheid en het welzijn van de mens niet ten goede. Planten kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het oplossen van binnenklimaat-problemen.
• Ze brengen vocht in de lucht en kunnen lucht reinigen van giftige vluchtige stoffen.
• Ze zorgen ervoor dat er minder kunstmatige klimaatbeheersing nodig is (lagere energiekosten).
• Ze leiden tot betere prestaties van gebruikers en minder ziekteverzuim.
In het project ‘Planten voor een prima binnenklimaat’ meten kennisinstellingen zowel fysische parameters als het welzijn van de gebruiker over een langere periode. De verzamelde gegevens vormen de basis voor een model waarmee kosten en baten en ook innovatieve plantsystemen verder ontwikkeld kunnen worden.
Zo ontstaat een brede en breed gedragen economische en maatschappelijke basis voor het toepassen van planten in de binnenruimte van vooral kantoren (en scholen). En zo veranderen planten van “kostenpost” in “kostenbesparing”.
Zo stelt Coca-Cola een hele verdieping van haar Rotterdamse kantoor ter beschikking voor onderzoek, uitgevoerd door Wageningen University & Research (Wageningen Environmental Research (Alterra) en Meteorologie en Luchtkwaliteit) en Fytagoras. Het onderzoek richt zich op het monitoren van de effecten van planten op de kwaliteit van het binnenklimaat en het welbevinden van medewerkers.

Tijdens het onderzoek worden verschillende claims onderzocht, zoals een betere luchtkwaliteit en een verbeterde beleving van de kantooromgeving. Daarbij wordt gekeken wat de effecten zijn van het uitzicht op groen voor de vermindering van stress, verbeteren van de concentratie en het vergroten van het werkplezier.

Voor meer informatie: http://www.wur.nl/nl/project/Planten-voor-een-prima-binnenklimaat.htm
 
 

Onderzoek naar groen op de werkplek

Alterra start in het kader van het Topsector onderzoek de Groene Agenda een breed onderzoek binnen bedrijven. Doe mee met dit meerjarige onderzoek en verdien een schone werkplek en inzicht in de kracht van planten.
Waarom dit onderzoek?
Het binnenklimaat van veel gebouwen is slecht. Planten kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het oplossen van deze problemen. Planten brengen vocht in de lucht, kunnen de lucht reinigen van ongewenste stoffen, en creëren een fijne omgeving. Dit kan economische besparingen opleveren, zowel via de technische kant (minder kunstmatige klimaatbeheersing, energiebesparing) als via verbeterd welzijn en prestatie van gebruikers van een gebouw (bv. door verbeterde arbeidsproductiviteit en lager ziekteverzuim).
Behoefte aan harde getallen
Waarom laat grootschalige toepassing van planten op zich wachten? Er zijn onvoldoende harde getallen en nog te weinig innovatieve en toepasbare groen oplossingen. Het ontbreekt aan bekendheid en goed gefundeerde kosten baten analyses voor bedrijven die hun binnenruimten groener willen maken.
De kosten en baten van meer groen
In een consortium van kennisinstellingen en bedrijven is Alterra een onderzoek ge-start, dat moet leiden tot meer intensieve en goed afgestemde toepassing van groen in gebouwen voor duurzame inrichting en een gezond leef- en werkklimaat. We kijken niet alleen naar wat planten in fysisch opzicht aan de luchtkwaliteit in gebouwen bijdragen, maar ook wat hun invloed is op het welzijn en gezondheid van medewerkers. Wat zijn de daadwerkelijke effecten van een grootschalige toepassing van planten op het binnenmilieu? Daarbij staat een analyse van de kosten en baten voorop. Kun je besparen op de traditionele en- energievretende luchtbehandelingssystemen? Kunnen planten het ziekteverzuim terug-dringen of het concentratievermogen en de productiviteit bevorderen?
U kunt meedoen
Bent u een bedrijf die het fysiek en mentaal welbevinden van de medewerkers op een groene manier wil oppakken? En die overweegt om groen aan te brengen in de binnenruimte maar dit nog niet heeft gedaan? Doen uw werknemers veel zittend of mentaal inspannend werk zonder zicht op groen? Dan is uw bedrijf wellicht geschikt als proef-locatie in dit project.
Neem, bij belangstelling contact op met
Dr. A. (Annemieke) Smit
Alterra  – Wageningen UR
team Natuur & Samenleving
0317 486 498
annemieke.smit@wur.nl

Hoe draagt groen bij aan de kwaliteit van leven van kwetsbare ouderen?

Een consortium van 12 partners gaat onder leiding van Alterra Wageningen UR onderzoek doen naar de effecten van een kwalitatief hoogwaardige groene leefomgeving op kwetsbare ouderen, hun mantelzorgers, en de besparingen die dat de maatschappij kan opleveren. In eerder onderzoek is al aangetoond dat groen een positief effect heeft op de gezondheid van mensen.

Er zijn al aangetoonde effecten van groen op het fysieke vlak (bewegen, beter slapen), het mentale vlak (natuur helpt tegen somberheid) en het sociale vlak (natuur is goed voor de sociale contacten). “Wij gaan nu het effect onderzoeken van een groene interventie, de aanleg van belevingsgericht groen en het gebruik ervan,” zegt projectleider Jana Verboom van Alterra. “Dat doen we door vóór de groene ingreep, direct erna, en enige jaren later in kaart te brengen wat de kwaliteit van leven is van kwetsbare omwonende ouderen, hoe de belasting is van hun mantelzorgers, en hoe hun aanspraak op professionele zorg en voorzieningen is. In ons onderzoek ontwikkelen we innovatieve groenconcepten voor versteende wijken met kwetsbare ouderen, en kwantificeren we kosten en baten voor de kwaliteit van leven van alle betrokkenen. We verwachten de eerste resultaten in 2017.”

Een model voor de kwaliteit van leven van ouderen is het draagkracht-draaglast model. Draagkracht wordt bepaald door genetische aanleg, financiële en gezinssituatie, maar ook door omgevingsfactoren. Dat geldt ook voor de draaglast. Beide hebben fysieke, mentale en sociale componenten. Als draagkracht en draaglast in disbalans zijn, heeft dat gevolgen voor de kwaliteit van leven van de persoon in kwestie, maar ook voor de mantelzorger(s) en het beroep dat wordt gedaan op professionele zorg en gemeentelijke voorzieningen (WMO). Contact met groen heeft gevolgen voor het fysieke, mentale en sociale welbevinden van mensen, en kan daardoor zowel de draagkracht verhogen als de draaglast verlagen. Het helpt dus om deze twee in balans te houden. Zo kan zorgvraag voorkomen of verlaagd worden met als gevolg dat  mantelzorgers minder snel overbelast raken en dat kosten voor zorg en WMO positief beïnvloed worden.

Het onderzoek is aangevraagd door FloraHolland en stichting iVerde als onderdeel van hun gezamenlijke programma De Groene Agenda, dat wordt gefinancierd door de Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen en het Productschap Tuinbouw. Het project wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met de Nature Assisted Health Foundation. De missie van de Nature Assisted Health Foundation is het verbeteren van de kwaliteit van leven van mensen vanuit cross overs op het gebied van groen en gezondheid. NAHF werkt hierbij vanuit het principe van ‘social innovation’, het creëren van maatschappelijke en economische meerwaarde, door nieuwe samenwerkingsverbanden tussen de zogenaamde ‘triple helix’ (Overheid, Ondernemers, Onderwijs en Onderzoek). NAHF verbindt daarmee wetenschap en ondernemerschap, door business claims met betrekking tot de relatie tussen natuur en gezondheid te onderbouwen met wetenschappelijk bewijs. Op basis van innovatieve verdienmodellen wordt zowel maatschappelijke (kwaliteit van leven) als economische (reductie zorgkosten) waarde gecreëerd. Andere partners zijn Tilburg University, HAS hogeschool, gemeente Oisterwijk, en lokale partners zoals een Wijkraad. De Provincie Noord-Brabant is één van de financiers.

Bron: Alterra Wageningen

Vijf weetjes over hitte in de stad

De eerste hittegolf van deze zomer hebben we alweer achter de rug. En na een periode van slecht weer, ziet het er naar uit dat de zomer langzaam terugkomt. Met name in de steden kunnen mensen echter overlast ondervinden van de hitte. Omdat hittegolven steeds vaker, langduriger en intenser zullen voorkomen, presenteert de Universiteit van Wageningen vijf weetjes over hitte in de stad.
Weetje 1: In de stad kan het tot 7 graden warmer zijn dan op het platteland
Op warme zomerdagen kan het temperatuurverschil tussen stad en platteland wel 7 graden zijn. Maar ook binnen de stad zijn er flinke temperatuurverschillen. De weersvoorspelling kan er dan behoorlijk naast zitten, afhankelijk van de plaats waar je bent. Wageningse meteorologen meten de invloed van bebouwing, vegetatie, water, wind en schaduw op de lokale temperatuur.
Weetje 2: Je kunt op je mobiel de mate van hittestress in de gaten houden
De nieuwe app ‘Weerbeleving’ toont hoe je het weer op elke plek in Nederland zult ervaren. De Android app geeft met kleuren en symbolen aan hoe warm het weer buiten wordt beleefd en drukt dat uit in mate van ‘thermische stress’. De app is ontwikkeld door een Wageningse student in samenwerking met de meteorologen van Wageningen University.
Weetje 3: De toenemende verstening van tuinen zorgt er voor dat het in steden nóg warmer wordt
De toenemende betegeling van tuinen draagt bij aan het hitte-eilandeffect in steden. Bovendien kan regenwater niet makkelijk weg. In Operatie Steenbreek wordt nagegaan wat het effect is van versteende tuinen op stadshitte en wateroverlast.
Weetje 4: Onderzoekers werken aan een hittevoorspelling op straatniveau
In het project ‘Summer in de City’ werken Wageningse meteorologen aan computermodellen die het weer op straatniveau meer in detail kunnen voorspellen. Daarvoor worden er in verschillende Nederlandse steden (waaronder Amsterdam en Wageningen) weermetingen gedaan. Ook wordt met een speciaal daartoe uitgeruste bakfiets metingen gedaan, door lussen te rijden in de stad om temperatuurverschillen tussen de wijken in kaart te brengen. In nieuwbouwwijken en industriegebieden kunnen grote warmte-eilanden ontstaan doordat op die plekken veel verstening is.
Weetje 5: Groen in de stad helpt tegen hittestress en is goed voor waterafvoer bij extreme buien
Groen in de stad verbetert het milieu, zorgt voor een rijke biodiversiteit, vermindert luchtvervuiling, zorgt voor waterberging, dempt geluidshinder en verkoelt in warme periode. Kortom, groen is essentieel voor een klimaatbestendige en duurzame omgeving.
 
Bron: Alterra Wageningen

Hoe kunnen we de waarde van groen beter benutten?

Groen heeft een positieve bijdrage in het verminderen van het ziekteverzuim en het verhogen van de arbeidsproductiviteit. In opdracht van het ministerie van Economische zaken is Alterra (onderzoeksinstituut binnen Wageningen UR) in samenwerking met DGBC op zoek naar hoe bedrijven de waarde van groen beter kunnen benutten. Binnen dit project Green & Firm willen Alterra en DGBC graag samen met ontwikkelaars, investeerders en eindgebruikers op zoek gaan de meest geschikte manier om bedrijven te inspireren meer groen in en rond hun bedrijfsgebouwen te gebruiken.
Bedrijven die interesse hebben en binnen de doelgroep passen, worden uitgenodigd om deel te nemen aan dit project in de vorm van een startgesprek waarbij Alterra in kleine groepen bedrijven de uitdagingen en behoeftes op het gebied van de toepassing van groen zal inventariseren. Dit gesprek zal plaatsvinden bij DGBC op kantoor en ongeveer anderhalf uur duren. De startgesprekken zullen plaatsvinden op onderstaande data.
Via een mail naar Annemieke Smit van Alterra (annemieke.smit@wur.nl) kunt u zich aanmelden voor één van de drie data, ook voor meer informatie kunt u met haar contact opnemen.

Data:

Dinsdag 28 juli 14:00 uur
Dinsdag 4 augustus ­ 14:00 uur
Dinsdag 18 augustus ­ 14:00 uur
De uitkomsten van deze gesprekken zullen verder uitgewerkt worden in een workshop in het kader van de Dutch Green Building Week op 23 september. Uiteindelijk zullen de resultaten gepresenteerd worden op de Dutch Design Week in Eindhoven (17-25 oktober). Doel is dat deze uitkomsten uiteindelijk ook binnen uw bedrijf benut kunnen worden. Zie voor meer informatie de flyer.
 
Bron: Dutch Green Building Council 

‘Toekomst voor de Iep’

Iepen planten, het kan weer. Jarenlang was de iepziekte een bedreiging voor deze waardevolle laanboom. Recent onderzoek laat zien dat nieuwe rassen mogelijkheden bieden.
Aan het begin van de 20e eeuw was de iep een van de belangrijkste laanbomen van Nederland. Nadat iepen steeds vaker werden aangetast door de iepziekte, nam het belang van deze waardevolle laanboom af. Groenbeheerders hadden weinig vertrouwen meer in deze laanboom.
Project
Omdat de iep een ideale laan- en straatboom is, die in grote delen van Nederland niet gemist kan worden, begonnen onderzoekers van Wageninen UR (PPO en Alterra) in samenwerking met de gemeente Amsterdam en Boomkwekerij de Bonte Hoek (Noordplant Kwekerijen) met het project ‘Toekomst voor de Iep’.
Verschillende cultivars werden getoetst op resistentie tegen de ziekte en in een gebruikwaardeonderzoek werd gekeken naar de toepassingsmogelijkheden van deze rassen. Uit het onderzoek blijkt dat het met de nieuwe cultivars, die een behoorlijke resistentie hebben, heel goed mogelijk is om iepen te planten.
Dossier
In het nieuwe dossier ‘Toekomst voor de Iep’ binnen Groen Kennisnet vind je achtergrondinformatie over het project, een lijst van resistente cultivars en onderzoeksrapportages. Het dossier is tot stand gekomen in samenwerking met projectleider Jelle Hiemstra.
Bron: Groen Kennisnet

Ranglijst groenste gemeenten van Nederland

Heerlen, Emmen en Lelystad groenste steden van Nederland

Op 2 september presenteerde Wageningen UR de ranglijst van de groenste gemeenten van Nederland. Gekeken werd specifiek naar de hoeveelheid openbaar groen per vierkante meter in de bebouwde kom per woning. Het onderzoek werd gedaan onder 31 grote Nederlandse gemeenten. Een opmerkelijke conclusie uit het onderzoek, is dat de totale hoeveelheid groen in de grote Nederlandse gemeenten in de afgelopen jaren nauwelijks gestegen is. Goed nieuws bleek echter dat de vier grootste Nederlandse gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht, wisten het aandeel groen in hun gemeente te laten stijgen. Wel ontdekten de onderzoeker van Wageningen UR grote verschillen tussen de verschillende gemeenten. De steden Heerlen, Emmen en Lelystad kwamen als grote winnaars uit de bus, met gemiddeld de meeste m2 groen in de bebouwde kom per woning.

Peter Visschedijk van Wageningen UR:

 Het is mooi dat een aantal Nederlandse gemeenten het aandeel groen in de stad laat stijgen. Dit zal zeker bijdragen aan het leef- en vestigingsklimaat. In deze analyse hebben we niet gekeken naar de redenen voor stijging of daling, maar in sommige gevallen zijn deze mogelijkerwijs verklaarbaar doordat gebied een andere bestemming heeft gekregen, door nieuwbouwprojecten, of andere infrastructurele aanpassingen, die zowel een positief of een negatief effect kunnen hebben.

Groen in de stad is belangrijk voor de aanpassing aan klimaatverandering en draagt bij aan een plezierig leefklimaat
Een groene stedelijke omgeving heeft veel voordelen, zo toonde onderzoek van Wageningen UR al eerder aan. Peter Visschedijk, onderzoeker bij Wageningen UR: “Zowel in Nederland als wereldwijd woont het grootste deel van de bevolking in steden, vaak gelegen in delta’s. Die steden hebben baat bij de Wageningse expertise over de groene omgeving om de leefbaarheid en veerkracht van de stad te vergroten.” Zo heeft groen een positief effect op de gezondheid van mensen en draagt groen bij aan de verbetering van het milieu, door het verminderen van luchtvervuiling en het dempen van geluidhinder. Een belangrijke functie is ook de waterberging bij hevige regenval en verkoeling in warme periodes.
 
Bekijk hier de volledige Ranglijst van Groenste Gemeenten van Nederland 
 

Bron: Wageningen UR, Alterra Wageningen UR

Groen bevordert sociale cohesie (rapport Alterra Wageningen)

In 2010 heeft Alterra Wageningen onderzoek verricht naar de directe en indirecte invloed van groen op de sociale cohesie in steden. In het rapport komen verschillende projecten aan bod, zoals de Bikkershof in Utrecht, de Volkstuinen in het Oude Westen in Rotterdam, het Domela Nieuwenhuisplantsoen in Amsterdam en de Bruikleentuinen in Utrecht. Klik hier om het rapport te bekijken.