Berichten

Nieuw (promotie)onderzoek naar hittestress

Stedelijke hittestress, dagen waarop het extreem warm is in de stad, is gevaarlijk. In de maanden december en januari zal niet bij iedereen het probleem ‘hitte’ topprioriteit hebben, toch vraagt de opwarming van het stedelijke milieu steeds meer aandacht. In november promoveerde onderzoeker Nathalie Theeuwes, werkzaam bij NWO, op onderzoek naar mogelijkheden om het ‘hitte-eiland-effect’ te beperken. De wetenschapsrubriek van de Volkskrant besteedde onlangs aandacht aan het werk van het Utrechtse ingenieursbureau Nelen & Schuurmans, dat gemeenten helpt bij het in kaart brengen van hitterisico’s. In de zomer wordt overdag hitte opgeslagen, terwijl ’s nachts de stad afkoelt. Maar stenen houden, anders dan groene gebieden, warmte vast.
Zeker in ‘versteende’ steden, met weinig groen, kan hittestress in de zomer leiden tot extra sterfte van vooral oudere inwoners. Volgens de ingenieurs van Nelen & Schuurmans zal hittestress over enkele jaren tweemaal zo vaak voorkomen, vandaar dan ook de toenemende belangstelling van gemeentebesturen voor het in kaart brengen van de ‘hot spots’ en voor manieren om hittestress tegen te gaan.
Meteoroloog Gert-Jan Steeneveld van Wageningen Universiteit, co-promotor van Nathalie Theeuwes en geciteerd in de Volkskrant, stelt dat 10% meer groen leidt tot een temperatuurverlaging met 0,6 graad Celsius. Ook water, in de vorm van vijvers, kan in beginsel verkoeling brengen, maar dat heeft het bezwaar dat water minder snel afkoelt dan bijvoorbeeld steen, zodat de vijvers ’s nachts juist warmte vasthouden.

Vestzakparkjes vergroenen Londen

Londen, hoofdstad van Groot-Brittannië, is niet bepaald een groene stad, hoewel Hyde Park, samen met de aangrenzende Kensington Gardens een van de grootste stedelijke parken van Europa is (ongeveer 4km2, alleen het Parijse Bois de Boulogne en Phoenix Park in Dublin zijn groter). Maar waar Londen gebrek aan heeft, is groen in de drukke stedelijke wijken, boroughs zoals Brixton en Camden. Mede daarom heeft de Lord Mayor van Londen, Boris Johnson, een beroep gedaan op de bevolking om creatief te helpen zoeken naar plekken waar kleine, heel kleine parkjes kunnen worden aangelegd. ‘Pocket Parks’ worden ze genoemd, zeg maar ‘vestzakparken’, wat het formaat betreft kun je denken aan een tennisbaan.
Intussen is een honderdtal locaties geselecteerd, plekken die in aanmerking komen voor zo’n vestzakpark. Nu al zijn veertig buurtverenigingen actief die mensen bij elkaar brengen om de gevonden parkterreinen in te richten.
Twee voorbeelden geven aan hoe onder totaal verschillende omstandigheden de inzet van ‘groen’ niet alleen bijdraagt aan de lichamelijke gezondheid van de stedelijke bevolking, maar ook aan de maatschappelijke samenhang, de sociale kwaliteit van de wijken.
Brixton
Een van de nieuwe parkprojecten, in de beruchte Londense gemeente Brixton, is genoemd naar Max Roach, de beroemde Amerikaanse jazz drummer die zijn beroemdheid ook inzette in de strijd voor zwarte burgerrechten. Dat is in Brixton, met een grotendeels zwarte bevolking, een actueel onderwerp. Max Roach Park is het beste te omschrijven als een keten van open terreinen aan Brixton Road, nu omgevormd tot een groen, goed onderhouden gebied.
Groundwork London, een liefdadigheidsorganisatie die focust op maatschappelijke ontwikkeling en leefbaarheid in arme wijken, nam het initiatief voor het Max Roach Park en op een aantal andere plekken in de Britse hoofdstad.
Holborn
In Holborn, onderdeel van de Londense gemeente Camden, heerst een heel andere sfeer dan in Brixton. Het is een woongemeente met veel ouderen, waar toch wel degelijk behoefte is aan meer groen. De initiatiefnemers willen een stedelijke oase creëren, aantrekkelijk voor vogels en insecten, een evenwichtig ecosysteem en een plek waar vooral oudere stedelingen zich op hun gemak voelen en actief kunnen meewerken om de oase in stand te houden.

De groene stad blijkt beste bijenbiotoop

Al 30 jaar houdt hij zich bezig met de wondere wereld van de bij. Een wereld die voor hobby-imker Steven Kluft weinig geheimen meer kent en waar hij moeiteloos een paar uur gefascineerd over door kan praten. Steven vertelt ons hoe het staat met de bij en waarom de bij zich eigenlijk zo op zijn gemak voelt in de bebouwde omgeving.
Een soort die je er wel bij kunt hebben
Dat het niet zo goed gaat met de bij, begint zo langzamerhand wel door te dringen. Daar waar op het platteland monocultuur heerst (weinig bloemen) en pesticiden gebruikt worden, hebben de bijen weinig meer te zoeken. Maar, in de stad des te meer! En dat zou wel eens de redding van de bij – en daarmee die van ons zelf- kunnen zijn, vertelt Steven. Huh? Steven legt uit: ‘De voedselketens op aarde leven in een bijzonder kwetsbaar evenwicht. Op het moment dat er één schakel tussenuit valt, komt de hele kringloop in gevaar. En dat is precies wat er gebeurt, wanneer er geen bijen meer zouden zijn. Denk maar even mee: (wilde) bijen zorgen voor de bestuiving van meer dan 75% van onze landbouwgewassen (groente, fruit, zaadveredeling), waarmee zij in feite ons voedsel veilig stellen. Daarnaast voeden vogels en andere dieren zich weer met insecten zoals de bij. Zonder die insecten kunnen onvoorziene reacties,zoals vogelsterfte, plaatsvinden waardoor andere dieren vrij spel krijgen en zich op de oogst (ons voedsel!) storten. Kortom, we hebben de bij hard nodig.’
Wat kunnen wij dan doen voor de bij?
Wij kunnen de bijen, hommels en andere insecten een handje helpen bij het uitvoeren van hun belangrijke taak. En dat is door rekening met hen te houden bij het inrichten van onze steden en dorpen. Steven: ‘In de komende jaren zullen de steden steeds verder groeien. We moeten denken vanuit de behoefte van de bij. En wat wil die bij? Die is op zoek naar zo veel mogelijk verschillende bloeiende planten, struiken en bomen waar zij nectar en stuifmeel uit kan halen. Gemeenten, leg dus die vaste-planten perken aan, met lekker veel bloemen! En let er bij het aankopen van nieuwe bomen op dat ze in verschillende perioden bloeien. Maar ook particulieren kunnen de bij steunen door een bloeiende tuin aan te leggen. Wip eens zo’n saaie stoeptegel uit je tuin, plant er een meidoorn of een vlier en de bijen zullen je zeer dankbaar zijn.’
Hoe zie je de toekomst voor de bij?
‘Het is mooi dat er de laatste tijd veel aandacht is voor het onderwerp. Nadat er vorig jaar een schokkend rapport uitkwam over bestrijdingsmiddelen en bijensterfte, zie je dat ook in politiek Den Haag de boodschap is doorgedrongen dat we de bij niet verloren mogen laten gaan. Waar ik zelf nog kansen zie, is in het bedrijfsleven. Sommige organisaties hebben reeds het licht gezien en zetten zich actief in voor een duurzame wereld. Een goed voorbeeld waar ik zelf mee te maken heb gehad, is bierbrouwer Heineken. Dat bedrijf heeft zich het lot van de bijen actief aangetrokken en zijn bedrijfsterreinen zo veel mogelijk ingericht met bloemrijke perken en bijenstations. Een voorbeeld dat wat mij betreft mag worden opgevolgd!’
Oh ja, en denk je nou ‘Bijen, daar heb ik niets mee. Ze zitten in je bier en ze steken’: Fout, dat zijn wespen!

100.000 tulpen fleuren Amsterdam op

Honderdduizenden tulpen zullen in april op tal van plekken de stad opleuken. Eind maart gaat namelijk de eerste editie van het Tulp Festival van start.

Het festival is bedacht door tuinontwerper Saskia Albrecht. Zij kwam op het idee om een groots tulpenfestival te organiseren in navolging van een soortgelijk festival in Istanboel. Daar plant de gemeente 14 miljoen tulpen, voor iedere inwoner één. De eerste editie in Amsterdam zal het doen met ruim een half miljoen, maar het streven is dat er in de toekomst voor iedere Amsterdammer een tulp wordt geplant.
Bijna alle musea, een aantal prominente hotels, waaronder het Waldorf Astoria en Amstel Hotel, en de stadsdelen Centrum, Noord en Zuid doen mee. Zo zullen er tienduizenden tulpen in het Vondelpark te zien zijn. Artis rolt ter ere van het festival een tapijt van ruim 52.000 tulpen uit op het publiekelijk toegankelijke Artisplein. De bedoeling is dat het festival in de komende jaren uitbreidt in de hele stad.
Het afgelopen najaar zijn er ruim 400.000 tulpenbollen geplant. Deze worden aangevuld met ruim 100.000 tulpen in potten die gedurende april zullen bloeien. De tulpen zijn te zien in verschillende stadsdelen, musea en andere instellingen op pleinen en in tuinen. De eerste editie van het Tulp Festival wordt op 31 maart feestelijk geopend op het Artisplein.
 
Bron: RTV Noord-Holland

Groene Stad op Nederlands-Franse conferentie “De Stad van de Toekomst”

De toekomst van de mensheid is in de stad. Maar hoe ziet de stad van de toekomst er uit? Hoe “slim” moet deze stad zijn, om oplossingen te vinden voor toekomstige uitdagingen op het gebied van mobiliteit, energie, bestuurbaarheid en leefbaarheid?

Deze vragen staan centraal op de Nederlands-Franse conferentie “De Stad van de Toekomst” die op donderdag 20 en vrijdag 21 november 2014 in Parijs plaatsvindt. Deze bijeenkomst van architecten, planologen, onderzoekers, ondernemers en bestuurders zal werken aan duidelijke antwoorden op vraagstellingen op het gebied van technologie, economie, planologie en bestuur. Een bijzonder aandeel aan de discussie is die van een geselecteerd aantal jonge talenten die aan de conferentie zullen deelnemen.
De Groene Stad zal vertegenwoordigd zijn op deze conferentie.
 

Groene daken zijn de toekomst!

Meer dan 40% van de Nederlandse bevolking woont in steden en de verwachting is dat dit percentage zal blijven toenemen. Hoewel deze mensen er bewust voor gekozen hebben om in de stad te gaan wonen, hebben zij wel degelijk behoefte aan een groene buitenruimte. Sterker nog: zij willen het liefst allemaal tegelijk gebruik maken van de groene ruimtes in de stad. We zitten dus met een stedelijke omgeving met steeds meer inwoners, en een hoge druk op de beschikbare ruimte. De oplossing bevindt zich boven onze neuzen, dat wil zeggen op het dak. Groene daken zijn immers de perfecte manier om groene ruimten te creëren zonder daarvoor extra m2 te gebruiken.
Groene eilanden in de stad
Het inrichten van groene daken wordt al eeuwen gedaan. Denk bijvoorbeeld aan het wereldwonder ‘de hangende tuinen van Babylon’ of aan de Andes indianen die hun hutten bedekten met plaggen. In Scandinavië, Canada en Duitsland zijn groendaken al jarenlang gemeengoed. En langzamerhand begint ook in Nederland het besef door te dringen dat groene daken de toekomst zijn.
Gezondheid/fijnstof
Groene daken kunnen een belangrijke rol spelen bij het verbeteren van de luchtkwaliteit. De beplanting  filtert fijn stof, stikstofoxiden en roet uit de lucht, wat de volksgezondheid ten goede komt. En dat is nodig ook: ieder jaar sterven er 4000 tot 7500 mensen aan de gevolgen van luchtverontreiniging door het wegverkeer. Wanneer meer gebouwencomplexen in de buurt van of naast snelwegen een groen dak zouden krijgen, zou dat al een aanzienlijke gezondheidswinst opleveren.
Waterberging
Een ander probleem van deze tijd. Hevige regenbuien zijn op zichzelf niets nieuws, ook niet hier in Noordwest Europa. Maar algemeen verwachten deskundigen dat als gevolg van klimaatveranderingen onstuimig weer steeds vaker zal voorkomen, met alle problemen van dien voor de verwerking van al dat water. Groene daken zorgen ervoor dat in elk geval een deel van de gevallen regen tijdelijk kan blijven ‘hangen’ op de daken. Vervolgens verdampt het vocht geleidelijk, zoals dat ook gebeurt in de natuur
.
Biodiversiteit
Zoals elke toevoeging aan het ‘groen’ in de bebouwde omgeving, bieden ook de groene daken een onderkomen aan allerlei insecten, die in de steenwoestijn geen kans op overleven hebben. Bij verstandig beheer dragen groene daken op die manier bij aan behoud en verbetering van de biodiversiteit.
Esthetisch
Al eeuwen zijn we eraan gewend de stad te zien als een verzameling gevels en daken. Vooral daken – fraaie pannen- of lei gedekte daken, beheersen het beeld. Daar is vanzelfsprekend in esthetische zin niets min mee. Maar juist bedrijfsgebouwen, met naargeestige dakpartijen van, bijvoorbeeld, bitumen, dragen niet echt bij aan een aantrekkelijk ogende stad. Juist nieuwbouw, bijvoorbeeld van kantoren, en flats, maar ook van villa’s, biedt kansen voor meer groen in de stad. Met prachtige vergezichten als resultaat.
Hitte en kou
Een belangrijk motief om op een dak, dat op zichzelf (uiteraard) waterdicht moet zijn en zo de bewoners beschermt tegen de elementen, toch nog een extra laag aarde plus plantengroei aan te leggen, is bescherming tegen hitte en kou. Isolatie, kortom. Dat was ook, naast esthetische overwegingen, de beweegreden achter de al genoemde hangende tuinen van Babylon. Maar bijvoorbeeld in ons buurland Duitsland worden ook in de huidige tijd groene daken op grote schaal toegepast, als energiebesparende maatregel.
Imago
De vraag rijst waarom in een toch zeer energiebewust land als Nederland de groene daken nog betrekkelijk weinig worden toegepast, ook al zijn er steeds meer gemeenten (zoals Amsterdam en Rotterdam) die een groene-dakenbeleid hebben geformuleerd. We kunnen rustig stellen dat voor alle bezwaren die u en wij kunnen bedenken (gewicht, onderhoud etcetera) oplossingen zijn bedacht. Te vrezen valt dat Nederlanders van jongs af aan een zekere weerzin tegen ‘plaggenhutten’ hebben meegekregen. Door de verhalen van schrijvers van (vooral) jeugdboeken hebben die plaggenhutten een symboolwaarde gekregen, als zinnebeeld van achterlijkheid en armoede. Maar de tijden zijn, wat dat betreft, fundamenteel veranderd.
Compensatie en besparing
Wie zich even in de materie verdiept komt er al gauw achter dat het tegenwoordig juist moderne gemeentebestuurders zijn die groene daken inzetten, bijvoorbeeld daar waar groen is opgeofferd voor bouwlocaties en moet worden gecompenseerd. Maar ook in het streven het almaar toenemende energieverbruik, met name voor verwarming maar ook voor koeling, af te stoppen. Berekeningen wijzen uit dat, als aan een aantal voorwaarden is voldaan, groene daken al na een paar jaar voordeliger zijn dan klassieke vormen van dakbedekking. Die voordelen zullen, met het stijgen van de gasprijzen, alleen maar toenemen.
Meer weten
Geïnteresseerde bouwers, bestuurders en bewoners kunnen zich verder oriënteren op de verschillende aspecten en mogelijkheden van groene daken door het boekje ‘Groen boven alles’ te raadplegen. Uitgave TripleE productions, www.tripleee.nl. Veel van de hierboven weergegeven informatie is ook gebaseerd op ‘Groen boven alles’.
 
foto: Groene Daken in Amsterdam Community