Berichten

Meta-studie wijst uit: groen helpt echt!

Hoewel we uit allerlei onderzoek tientallen, zo niet honderden aanwijzingen kunnen putten dat een groene omgeving prettig en gezond is voor een mens, bestond er nog steeds behoefte aan een overkoepelend, geïntegreerd onderzoek, dat al deze deel research als het ware op een rij zet. Dr Magdelena van den Berg, van het VU Medisch Centrum in Amsterdam, promoveerde onlangs op een meta-onderzoek, waarvoor zij veertig studies naar het verband tussen gezondheid van bewoners en groen in de omgeving naast elkaar legde. Haar stelling: misschien zeggen al die studies niet veel, zo los van elkaar, maar samen geven zij duidelijk aan dat er een positief verband bestaat: groen helpt.
Dr Van den Berg vond 19 studies die wijzen op een samenhang tussen meer groen en tot minder nervositeit en somberheid bij de bewoners van een wijk. In het algemeen stelt zij vast dat vooral mensen in de lagere sociale klassen profijt hebben van groen in hun woonomgeving, omdat zij minder mogelijkheden hebben voor gezonde ontspanning zoals sport en recreatie in de natuur.

Groene Agenda van start!

Groene ziekenhuisomgeving voor gezondere patiënten en bezoekers en voor gezonder personeel
Vier jaar onderzoek naar groene interventies voor een optimaal gezondheidseffect
Klinisch psychologen van de Vrije Universiteit Amsterdam gaan samen met bureau Natuurvoormensen onderzoek doen naar de effecten van natuurlijk ingerichte, groene omgevingen in en rondom ziekenhuizen op de gezondheid en het welbevinden van patiënten, personeel en bezoekers. In eerder onderzoek is aangetoond dat groen een positief effect heeft op de gezondheid. De komende vier jaar gaan de onderzoekers bestuderen hoe groen in en rond ziekenhuizen optimaal kan bijdragen aan de gezondheid. De eerste resultaten worden in mei 2016 verwacht. Nieuws over het onderzoek is te volgen via www.groenegezondeziekenhuizen.nl en het Twitteraccount @GroenGezond.
Het onderzoek is aangevraagd door FloraHolland en stichting iVerde als onderdeel van hun gezamenlijke programma De Groene Agenda, dat wordt gefinancierd door de Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen en het Productschap Tuinbouw. Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met ziekenhuis Tergooi, het Goois Natuurreservaat, Reinier de Graaf ziekenhuis en het Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid (IVN). Het IVN zal een kennisnetwerk opzetten van ziekenhuizen en groene partners waarin ervaring van ziekenhuizen en groene organisaties wordt verzameld en alle opgedane kennis zal worden gedeeld.
Hoe draagt groen optimaal bij aan gezondheid in ziekenhuizen?
De laatste jaren is uit onderzoek gebleken dat groen een positief effect heeft op de gezondheid. Deze kennis komt vooral uit onderzoek bij gezonde proefpersonen. Er is nog maar weinig onderzoek gedaan onder patiënten in ziekenhuizen, zeker in Nederland. Uit buitenlands onderzoek blijkt dat groen in ziekenhuizen potentieel kan bijdragen aan het verminderen van ervaren pijn, stress en negatieve gevoelens. Het is echter onbekend hoe groene interventies er precies uit zouden moeten zien om een optimaal gezondheidseffect te bereiken.
Groene toepasbare interventies
“Ons onderzoek levert groene toepasbare interventies op die een kostenbesparend effect kunnen hebben doordat patiënten sneller herstellen en minder lang in het ziekenhuis hoeven te liggen”, zegt VU-wetenschapper Jolanda Maas. Het onderzoek richt zich specifiek op het achterhalen van de effectiviteit van een zevental interventies die uitgevoerd worden bij ziekenhuis Tergooi, het Goois Natuurreservaat en het Reinier de Graaf ziekenhuis. Voorbeelden van de te onderzoeken interventies zijn de Chemotuin, een Groene kas, een beweegprogramma in het Goois Natuurreservaat, een arrangement voor wandelcoaching ,een groene inrichting van de afdeling Ouderengeneeskunde en een onderzoek naar de meerwaarde van de IVN-Natuurontdekker op de afdeling Kindergeneeskunde.

De Groene Stad steunt Groen “Hedgefund” Zuidas

Investeringen in groen leveren op termijn een hoog rendement op voor de hele samenleving, want ze dragen bij aan een prettigere leefomgeving en betere gezondheid. Dat blijkt uit onderzoek van o.a. Professor Jaap Seidell en Dr. Jolanda Maas, beiden verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De Groene Stad steunt net als deze bekende wetenschappers de crowdfundingsactie ‘Groen Hedgefund op de Zuidas’.
Waarom een crowdfundingactie?
De Almatuin op de Amsterdamse Zuidas (nu genaamd de Boeletuin) was vroeger een prachtige plek van schooltuintjes en natuur. Omwonenden en kantoormedewerkers vonden hier rust en ontspanning. Daarbij gebruikten wetenschappers de tuin om hun innovatief onderzoek naar de invloed van groen op onze gezondheid uit te voeren en te delen.
Echter, in februari is op een gedeelte van de tuin een parkeerterrein aangelegd. Hierbij is helaas geen rekening gehouden met de impact op de rest van het gebied, waardoor de natuurlijke sfeer in de tuin is verstoord.
Het Groene Leven Lab
De Stichting Het Groene Leven Lab faciliteert groene initiatieven van wetenschappers en burgers die bijdragen aan een gezonde, groene en duurzame samenleving. Zij pleiten ervoor de voormalige Almatuin, eens een unieke oase van rust midden op de Zuidas, weer zo groen mogelijk maken.
Het “Hedgefund”
Het Hedgefund – de naam zegt het al – zal investeren in een heg die langs het parkeerterrein wordt geplant, zodat de tuin haar bijzondere, natuurlijke sfeer terugkrijgt. Deze heg zal de auto’s verbergen en bovendien zal zo de tuin het hele jaar groen zijn.
Al vanaf €5 kan men aandeelhouder worden van het Hedgefund, je koopt dan 1/10 meter heg. Wanneer je echter een hele meter koopt (à €50), ontvang je een waardebewijs dat je bewust investeert in een groene en gezonde toekomst voor iedereen.
Link naar de donatiepagina

Informatie over 'vitamine G' gebundeld

In het Wageningen UR-dossier Effect van natuur op gezondheid, is veel informatie over ‘vitamine G’, ofwel ‘vitamine groen’, gebundeld. Denk aan rapporten, adviezen en essays van genoemd instituut.
Naast rapporten en publicaties van Wageningen UR (WUR), staan in het dossier Effect van natuur op gezondheid vele links naar externe publicaties.

Besparen op zorgkosten

Naast de vele uitgaves van WUR, bestaat nog een grote hoeveelheid rapporten en andere publicaties van andere organisaties. Denk aan de PowerPoint-presentatie van het VU Medisch Centrum: Vitamine G – Het belang van natuur voor de gezondheid van kinderen. Hierin staan berekeningen opgenomen van KPMG: met groen zouden forse besparingen op zorg- en arbeidskosten te realiseren zijn. Uit een enquête in opdracht van De Friesland zorgverzekeraar blijkt bovendien dat de meeste Nederlanders denken dat meer natuur in en rond woonwijken zou kunnen leiden tot besparingen op zorgkosten en kosten voor arbeidsverzuim (zie Buiten is gezond).

Vervreemding

In deze, maar ook vele andere, publicaties wordt ook ingegaan op de relatie tussen mens en natuur. In de scriptie ”Het bewaarde land’: ‘het beloofde land’ voor ieder kind?’ wordt, bij monde van deskundigen en maatschappelijke organisaties, een toename geconstateerd van ‘vervreemding’ van jongeren tot natuur. In een ander rapport is, enigszins aansluitend op deze ontwikkeling, te lezen: ‘Vrijwel elke kinderrijke nieuwbouwwijk kent een overvloed aan parkeerplaatsen en een tekort aan speelplaatsen. En toch parkeren kinderen niet. Waarom wordt het parkeren niet per gebied geclusterd, zodat er ruimte ontstaat voor kinderen?’ (zie Kinderen parkeren niet – Kansen voor Groen en Gezondheid).

Ongezonde gewoonten

Het zijn vooral kinderen (en mensen in meer kwetsbare groepen) stelt IVN in de factsheet Waarom wij natuur nodig hebben waarvan de gezondheid onder druk komt te staan. De organisatie wijst steeds ongezondere leefgewoonten aan als oorzaak. Zo zitten kinderen ‘liever uren per dag binnen achter de spelcomputer of voor de televisie dan dat zij buiten spelen’. In de factsheet worden enkele van deze gewoonten –evenals goede gewoonten en veel voorkomende aandoeningen- uitgedrukt in cijfers. In de sheet worden ook vele voorname bevindingen uit divers onderzoek aangehaald die iets zeggen over de relatie natuur en gezondheid.
Wat die relatie precies is, zo staat in de bundel Natuur & Gezondheid, ‘daar breken wetenschappers zich het hoofd over. […] Maar dat er een positieve relatie is tussen natuur en gezondheid staat buiten kijf’. In genoemde uitgave zijn voorbeelden opgenomen ‘variërend van intensive care tot geestelijke gezondheidszorg, van kamerplant tot bos, van ruiken en kijken naar natuur tot de handen uit de mouwen in land- en tuinbouw’.
 
Bron: Groen Kennisnet

Groene gezonde ziekenhuizen

een onderzoeksprogramma naar de effecten van groene interventies in ziekenhuizen  

De Groene stad in gesprek met Dr. Jolanda Maas (senior onderzoeker aan de VU) over nieuw onderzoek naar de effecten van groene interventies in en rondom ziekenhuizen
Dat groen een positief effect op onze gezondheid heeft, dat besef begint zo langzamerhand wel door te dringen. De afgelopen jaren is steeds meer wetenschappelijk onderzoek gedaan waaruit naar voren komt dat een groene omgeving ons gelukkiger, gezond en minder gestresst maakt. Maar hoe komt het dan dat de plaats waar de meeste ongezonde mensen zich op een kluitje bevinden – onze ziekenhuizen- vaak nog geen groene bolwerken zijn?
Volgens Jolanda Maas (bekend van onder andere het Vitamine G onderzoek en onderzoek naar groene schoolpleinen), is er wel een lichte verschuiving zichtbaar. ‘Van de ongeveer 100 Nederlandse ziekenhuizen heeft 2 op de 3 op dit moment bouwplannen. In de meeste van deze plannen wordt wel iets met groen gedaan. Helaas zie je in realiteit soms dat de bouwtekeningen groener ogen dan het uiteindelijke resultaat.’
Dat is niet raar, als je bedenkt dat het onderzoeksveld gericht op onderzoek naar de effecten van groen in en rond ziekenhuizen nog in de kinderschoenen staat. Maar, wellicht kunnen ziekenhuizen er binnenkort niet meer omheen om voor groen een prominente plaats te reserveren. De komende vier jaar zal Jolanda Maas, samen met vakgenote Agnes van den Berg en José de Jonge en Daphne Teeling van het Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid (IVN), werken aan een project waarin het effect van groene interventies in en rondom ziekenhuizen wordt onderzocht.
‘Groene interventies kunnen van alles zijn’
Het onderzoek start in april 2015 en zal opgesplitst worden in verschillende deelonderzoeken in ziekenhuizen verspreid over het land. Ziekenhuizen die toegezegd hebben om deel te nemen zijn het Tergooi Ziekenhuis en het Reinier de Graaf Gasthuis. Met andere ziekenhuizen worden op dit moment nog gesprekken gevoerd.
In elk ziekenhuis zullen de effecten van een of meerdere ‘groene interventies’ worden onderzocht. ‘Zo’n interventie kan van alles zijn’, vertelt Jolanda. ‘Je kunt denken aan groene wanden, groene wachtruimtes of zelfs afbeeldingen van groen. Maar ook het inzetten van groene kassen voor het houden van slechtnieuwsgesprekken of het organiseren van biowalking-sessies waarbij patiënten tijdens een wandeling door de natuur over hun ziekte kunnen praten.’ Afhankelijk van de wensen van het ziekenhuis en de specifieke groene interventie zal gekeken worden of de groene toepassing effect heeft op de gezondheid en het welzijn van patiënten, bezoekers of personeel.
Rondom de wetenschappelijke onderzoeken zal ook een praktijk- en leernetwerk van ca. 10-15 ziekenhuizen en verschillende groene ondernemers en natuurorganisaties worden gevormd. Binnen dit netwerk zal de opgedane ervaring met groen in bouw- en renovatieplannen worden gedeeld met elkaar en met de groene partners.
 Het mes snijdt aan twee kanten
Het onderzoek is aangevraagd door Flora Holland en iVerde in het kader van hun gezamenlijke programma De Groene Agenda. Vorige week werd bekend dat dit programma, dat gefinancierd wordt door de Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen, groen licht heeft gekregen. Binnen De Groene Agenda is vergroening van ziekenhuizen een van de hoofdthema’s. Jolanda Maas: ‘Dat de overheid dit soort projecten financieel steunt, toont aan dat groen ook in Den Haag steeds belangrijker wordt gevonden. Groen wordt steeds minder gezien als kostenpost en steeds meer als iets dat onze maatschappij juist geld kan opleveren. Zoals bekend is de zorg onze grootste kostenpost in Nederland. Met dit onderzoek willen we richtlijnen leveren voor een effectievere inzet van groen om zo te besparen op zorgkosten. Die besparing kan mogelijk gevonden worden in minder medicijngebruik, een kortere ligduur en in een hogere arbeidsproductiviteit van zowel de genezen patiënt als het personeel.’
Zowel de ziekenhuizen als het groene bedrijfsleven – beiden als partners verbonden aan het project- zijn geïnteresseerd in de uitkomsten van het onderzoek. Ziekenhuizen omdat ze met deze informatie hun ziekenhuis zo gezond en aantrekkelijk mogelijk kunnen inrichten en groenbedrijven omdat ze baat hebben bij de ontwikkeling van praktische, innovatieve en vermarktbare groenconcepten die ingezet kunnen worden in en rondom ziekenhuizen. Het mes snijdt zo aan twee kanten.
Groen en gezondheid
Dat van de natuur een helende werking uitgaat, weten we al eeuwen. ‘Denk maar eens aan de sanatoria en kuuroorden van vroeger’, zegt Jolanda Maas. ‘Door de toenemende technologische ontwikkeling is groen naar de achtergrond verdwenen’. Ziekenhuizen zijn langzaam veranderd in steriele, witte complexen. Maar, het lijkt erop dat we nu op een omslagpunt zitten. De mens komt steeds meer ziekenhuizen centraler te staan. Dit met het idee dat een mens geen machine is, maar een emotioneel wezen met gevoelens die, als ze positief gestimuleerd worden, kunnen bijdragen aan hun genezingsproces.
IVN is betrokken bij het onderzoek om een stuk beleving toe te voegen aan de groene interventies. ‘Een ziekenhuis kan een hele mooie tuin aanleggen, maar als de tuin niet wordt gebruikt, zullen de effecten van zo’n tuin minimaal zijn. Wanneer een belevingsprogramma wordt toegevoegd aan een tuin, dan neemt naar verwachting het gebruik van de tuin toe’.
Positief bijeffect is dat goede ervaringen met de helende werking van natuur in het ziekenhuis, het draagvlak voor natuur in de samenleving kan vergroten.