Gezonde bodem in de stad dankzij schimmels op boomwortel

Dr. Ir. Jacqueline Baar en ing Jeffrey Damen, directeur/adviseur bij Biomygreen en BioMyPro en adviseur Duurzaamheid bij BioMyPro lichten toe waarom vliegenzwammen bijdragen aan een groene stad.
Er is meer groen in de stad nodig, veel meer groen. Dat groen heel belangrijk is, is wel bekend. Het heeft veel voordelen: zo is groen rustgevend, goed voor onze gezondheid, bestrijdt het hittestress en hoosbuien worden beter opgevangen. Het creëert dus een gezonder leefklimaat. Gezond groen kan zich alleen maar vestigen in een goede bodem. Op mos na, groeit er niet zo veel op tegels en stenen. En die komen we nu eenmaal het meeste tegen, in het stedelijk milieu.
Wat is een goede bodem eigenlijk? Is het een bodem met veel meststoffen? Is dat een bodem die stevig en sterk is? Jacqueline ziet het zo: een goede bodem is een bodem vol met bodemleven, een bodem die leeft. Een levende bodem bruist van de bodembeestjes, bodemschimmels en bodembacteriën.
Mycorrhizaschimmels maken een belangrijk deel uit van dat bodemleven. Deze schimmels hebben veel voordelen. Kijk maar naar deze zomer. Die was droog, heel droog. Het leek of het niet meer wilde regenen in Nederland en de effecten van de droogte werden steeds meer zichtbaar. Toen ik laatst met de auto in de buurt van Arnhem reed en op een lange autoweg voor mij uit zat te staren (geen zorgen, ik lette natuurlijk ook op het verkeer), viel het mij op dat de bomen langs de autoweg heel erg geel waren, het leek wel herfst. Op sommige plaatsen was zelfs meer dan de helft van de bomen geel. Ik wist natuurlijk dat het door de lange droogte kwam, maar hoe komt het dat deze bomen zo geel zijn en de meeste loofbomen in bosrijke gebieden nog groen?
Het komt door de standplaats, en de bodem. In steden is er namelijk veel bodemverdichting. Hierdoor krijgt het bodemleven helemaal geen kans om te ontwikkelen, want een gezonde bodem begint bij een gezond bodemleven. Zo zijn er nog meer oorzaken van een gebrek aan bodemleven in de stad, dat zijn:

  • Versnippering; kleine groene eilandjes vormen een onnatuurlijke leefomgeving, die de mogelijkheden van voldoende bodemleven kan beperken;
  • Schadelijke stoffen in het boomwortelmilieu zoals zware metalen die zijn uitgestoten door verkeer, strooizout, pesticiden e.d.;
  • Extreme klimaatomstandigheden.

Toch zijn er ook wegen waar weinig bomen zijn dood gegaan door de droogte.  Op advies van ons, zijn in de winter van 2017/2018 langs diverse wegen in Nederland bomen met mycorrhizaschimmels aangeplant. Uitval was er tijdens de (bijna afgelopen) zomer nauwelijks: minder dan ca. 2,5%. Meer dan 95% van de bomen die op ons advies zijn aangeplant, heeft het overleeft. Dit is wel heel wat beter dan de ca. 50 tot 100% uitval die ik zelf heb gezien, langs andere wegen.
Wat is het geheim? mycorrhizaschimmels zorgen ervoor dat er meer wortels worden gevormd en dat wortels en schimmeldraden meer water uit de bodem kunnen opnemen.
 

Klankbordgroep Groene Stad Charta-leden

Op woensdag 4 april jl. kwam De Groene Stad Charta klankbordgroep voor het eerst bijeen. Deze groep van Charta-leden geeft het bestuur van Stichting De Groene Stad advies over inhoudelijke vraagstukken en treedt op als klankbord. De eerste vergadering stond niet alleen in het teken van kennismaken. Al snel gingen de aanwezigen onder leiding van Leon Smet de diepte in. Er werd een stand van zaken opgemaakt, belangrijke stakeholders werden benoemd, thema’s voor Groene Stad bijeenkomsten werden aangereikt en belangrijke events genoemd. Op meer strategisch niveau werd stilgestaan bij de ‘bouwopgave’ en de kansen die dat biedt. Gemeenten en woningbouwcorporaties staan in de komende jaren voor de enorme taak om aanzienlijk meer woningen te realiseren. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat ‘groen’ vanaf het begin – vanaf het schets- en het tenderstadium – in de planvorming wordt meegenomen?
De klankbordgroep zal 3 – 4 maal per jaar bij elkaar komen en staat in principe open voor alle Groene Stad Charta-leden.

Bent u al chartapartner van de Groene Stad?

Wat is De Groene Stad Charta?

Deze tijd stelt bijzondere eisen aan verantwoordelijke bestuurders en ondernemers in ons land. De uitdaging is om bij een groeiende bevolking de leefbaarheid van onze steden op peil te houden en de landelijke gebieden te ontzien en vitaal te houden en om onze welvaart te bestendigen. De aanzienlijke groei van onze bevolking vergt het bouwen van ca. 900.000 nieuwe woningen, het in banen leiden van de toenemende verkeersstromen, ruimte te geven aan ondernemers en zo voort. Dat alles met in het achterhoofd de ambitie om de klimaatdoelen van Parijs te halen. Dat vergt veel aandacht voor innovatieve technologische ontwikkelingen op het gebied van energie, mobiliteit, lucht- en waterkwaliteit en de woon- en werkomgeving. Er bestaat groeiende maatschappelijke consensus over de noodzaak onze natuur en het klimaat te ontzien. Maar ook neemt het vertrouwen toe dat we op basis van goede samenwerking en de gevoelde noodzaak om tot oplossingen te komen, deze uitdagingen het hoofd kunnen bieden. Duurzaam ondernemen, klimaatadaptatie en het bevorderen van biodiversiteit zijn verschillende invalshoeken voor het bereiken van één doel: het leefbaar houden van ons land in een tijd waarin het intensieve gebruik van onze ruimte toeneemt.
Stichting De Groene Stad
Wij gebruiken het begrip De Groene Stad in overdrachtelijke zin. Een groene stad of een groene stedelijke regio is meer dan een stad met veel plantsoenen en parken. Het is een woon- en werkomgeving waarin bewust wordt stilgestaan bij de toegevoegde waarde van natuurlijk groen aan de gezondheid, de omgeving van scholen en zorginstellingen, bedrijventerreinen en het vitaliseren van binnensteden. Stichting De Groene Stad neemt dan ook met respect kennis van de vele verduurzamingsinitiatieven. De Groene Stad is er echter ook ervan overtuigd dat ‘natuurlijk groen’ op een kosteneffectieve manier een belangrijke bijdrage kan leveren aan het realiseren van de ambities. Ze stelt zich ten doel haar kennis over en ervaring met de toepassing van ‘groen’ samen te vatten, toegankelijk te maken en actief te communiceren. Het doel is niet alleen het stimuleren van ‘groener denken’ bij verantwoordelijke bestuurders, politici en ondernemers, maar ook het leveren van inhoudelijk bijdragen aan lopende programma’s en projecten.
Kennis- en inspiratie
Stichting De Groene Stad is een kennis- en inspiratieplatform. In het begrip De Groene Stad komt ons streven naar een attractieve, gezonde leefomgeving tot uitdrukking. Door het geven van voorlichting via verschillende kanalen en platforms, het uitlichten van succesvolle praktijkvoorbeelden, het monitoren en communiceren van de nieuwste wetenschappelijke inzichten stimuleren we de toepassing van ‘natuurlijk groen’.
Voor wie?
We richten ons op de gemeentelijke en provinciale politiek, op beleidsmakers, adviseurs en (organisaties van) bedrijven die bezig zijn met de planning en ontwikkeling van het stedelijke gebied en van stedelijke regio’s. In feite op iedereen die invloed heeft op de aankleding van onze leefomgeving. Dat geldt dus ook voor initiatieven van betrokken burgers.
Natuurlijk groen
De Groene Stad stimuleert een meer doordachte inzet van ‘groen’ bij projecten die zich richten op de oplossing van lucht- en waterproblematiek, maar ook op het tegengaan van sociale en maatschappelijke verloedering in stedelijke gebieden. In onze visie kan ‘groen’ een belangrijke bijdrage leveren aan het vitaliseren onze binnensteden en – ruimer gedefinieerd – ook aan stedelijke regio’s. Groen draagt bij aan attractievere, leefbaardere en gezondere steden. Een aantrekkelijke woonomgeving speelt een positieve rol bij de economische ontwikkeling van het stedelijk gebied. Ook liggen er volop kansen om bedrijfsterreinen te vergroenen, wat leidt tot een attractievere, gezondere werkomgeving. Dat alles vergt een vernieuwing in het planologisch denken op lokaal, regionaal en landelijk niveau, mede vanuit een groene dimensie
Groen als investering
Doordacht aangelegd en goed onderhouden groen levert veel op. Niet alleen voelen burgers zich prettiger in een groene omgeving, maar er zijn ook opbrengsten die in geld kunnen worden uitgedrukt. Wij investeren – samen met anderen – in de verdere ontwikkeling van meetinstrumenten die op een verantwoorde manier de meer concrete baten van groen in kaart brengen. Die liggen op economisch en op sociaal vlak. Groen afdoen als een luxe is ‘oud denken’ en strookt niet met de uitkomsten van onderzoek. Integendeel, investeringen in groen betalen zichzelf terug. Direct in geld of door aantoonbare besparingen. 
Succesvolle projecten
In de afgelopen jaren heeft De Groene Stad, al dan niet samen met andere partijen, een aantal succesvolle projecten gerealiseerd. Een voorbeeld hiervan is het programma De Groene Agenda waarin kennisinstellingen samen met ondernemers innovatieve groenconcepten ontwikkelen en testen. De Groene Stad werkt hierin samen met Royal Flora Holland en vooraanstaande kennisinstellingen zoals de WUR en de VU.
Uitgave DGS-factsheets
In deze serie publicaties worden de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek naar het effect van groen op onze woonomgeving, leerprestaties, gezondheid en werkomgeving op een toegankelijke manier beschreven. In deze factsheets komt naar voren dat groen niet alleen een mooi decor biedt maar ook meerwaarde levert op verschillende maatschappelijke terreinen. Op de internetsite van De Groene Stad kunnen bezoekers doorklikken naar de achterliggende wetenschappelijke studies.
Toekomstige projecten
In de toekomst zullen workshops worden georganiseerd rond thema’s zoals ‘Groen en de reductie van fijnstof’, ‘Vergroening van bedrijfsterreinen in de praktijk’ en ‘Groen en Gezondheid’, ‘De economische baten van groen’, ‘Groen en waterberging’ enz. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018 zal De Groene Stad pleiten voor meer aandacht voor de aanleg en het onderhoud van groen, de positieve rol die groen kan spelen bij verschillende milieuproblemen in en rond steden en de potentie van groen bij het verbeteren van onderwijsprestaties en sociale cohesie.
Verbreding
De initiatiefnemers van De Groene Stad willen nu komen tot een groter draagvlak voor hun inspanningen. Ze staan open voor samenwerking met bedrijven uit andere sectoren, met gemeentelijke en provinciale overheden en met kennisinstellingen die geen specifiek ‘groene’ achtergrond hebben.
De Groene Stad Charta
Deze ambitie heeft geleid tot de introductie van De Groene Stad Charta. Door zich aan te sluiten bij de Charta ondersteunen bedrijven en overheden de doelstellingen en het werk van De Groene Stad. Ze ondersteunen ook het tot stand komen van regionale DGS Charta netwerken. Deze regionale initiatieven zien we niet als ‘al weer een nieuwe’ op zichzelf staande activiteit. Nadrukkelijk wordt samenwerking gezocht met al bestaande netwerken van ondernemers, initiatieven van banken en samenwerkingsverbanden. Tijdens bijeenkomsten wordt – toegespitst op een stad of regio – kennis en inzicht in de mogelijkheden voor vergroening gedeeld. Dat geldt ook voor de VNG en andere samenwerkingsverbanden van gemeenten. Aangezien die laatsten veelal zijn gebaseerd op de omvang van gemeentes (G4, G32), ligt een thematische meer dan een regionale benadering voor de hand. In de Charta netwerken worden contacten gelegd en worden ideeën en initiatieven ontwikkeld voor een aantrekkelijker, leefbaarder, veiliger en beter bereikbare woon- en werkomgeving. De Groene Stad Charta netwerken zijn onafhankelijk, beleidsvrij en gericht op samenwerking. Het delen van kennis van ervaring toegespitst op een bepaalde regio of thema is het doel.
Ondertekening
Met de ondertekening van De Groene Stad Charta geven de ondertekenaars aan dat zij deze uitgangspunten onderschrijven en een samenwerking willen aangaan voor een groenere toekomst van Nederland.
Wat betreft de bewustwording van het belang van vergroening van steden speelt stichting De Groene Stad een belangrijke rol. De Groene Stad geeft al jaren voorlichting, belicht succesvolle praktijkvoorbeelden en deelt nieuw wetenschappelijk inzichten met beleidsmakers, politici en bestuurders. De Groene Stad stimuleert op deze manier een grotere, effectieve inzet van groen in onze steden. Zie hiervoor onze website www.degroenestad.nl of volg ons op Facebook https://www.facebook.com/degroenestad/
 
Voor meer informatie kunt u ons bereiken via het Projectbureau De Groene Stad info@degroenestad.nl in Den Haag of telefoonnummer 0612409669.
 
 
 
 

Bodemadviescentrum Biomygreen ondertekent De Groene Stad Charta

‘De bodem eronder is minstens zo belangrijk als het groen zelf!’

‘Het zit ‘m in de bodem’. Je hoort het Jacqueline Baar zeggen. Voor Jacqueline is het volkomen vanzelfsprekend dat je alleen maar zinvol kunt nadenken over de aanleg van groen in de stad als je niet ook stilstaat bij de bodem en het bodemleven. Zonder dat geen planten en geen bomen. Als de bodemcondities geschikt zijn, gaat de bodem ‘leven’. Dat bevordert de wortelgroei, zorgt voor voldoende nutriënten en een goede bodemstructuur’.
Dr. Ir. Jacqueline Baar, oprichtster van Biomygreen BV, raakte al tijdens haar studie Biologie aan de Landbouw Universiteit Wageningen gefascineerd door de bodem en het bodemleven. En meer specifiek door mycorrhizaschimmels die een belangrijk deel uitmaken van het onderaardse leven. Ze leven samen met planten, bomen en de meeste akkerbouwgewassen. Mycorrhizaschimmels vormen ‘een schakel’ tussen de plant en de bodem waardoor er goede wortelgroei en een verhoogde opname van voedingsstoffen en water kan plaatsvinden.
Na haar promotie besloot Jacqueline zich verder te verdiepen in dit onderwerp. Zij studeerde in de Verenigde Staten aan verschillende universiteiten waaronder de University of California in Berkeley.
Toen aan haar avontuurlijke studieperiode in de Verenigde Staten een einde kwam, ging ze werken aan de Radboud Universiteit en vervolgens bij Praktijkonderzoek Plant en Omgeving van de Wageningen University. Daar richtte ze zich in het bijzonder op de toepassing van mycorrhizaschimmels. Ze onderzocht de mogelijkheden om deze schimmels op een verantwoorde manier toe te passen in de akkerbouw, tuinbouw, boomverzorging en bij natuurbeheer. In 1999 richtte Jacqueline de Mycorrhizawerkgroep op, waarin zij bedrijfsleven en onderzoekers samenbracht. Van 2007 tot 2011 leidde ze een Europees netwerk dat zich ten doel stelde de toepassing van mycorrhizaschimmels te bevorderen. Tegenwoordig is ze directeur van Biomygreen BV, een adviescentrum gespecialiseerd in duurzame bodemtechnologie. Biomygreen staat voor biomimicry, micro-organismen, mycorrhizaschimmels en groen. ‘Duurzame bodem is economie’ – is een belangrijk uitgangspunt. Bodem van goede kwaliteit zorgt voor optimale groei van planten, bomen en gewassen en dat leidt tot hoger economisch rendement. Jacqueline onderstreept de gunstige eigenschappen van groen voor het stedelijke milieu, waaronder wateropname en luchtzuivering. De bodem vervult in haar visie een sleutelrol bij de ontwikkeling van duurzaam groen. Op 28 november jl. heeft Jacqueline Baar namens Biomygreen BV de Groene Stad Charta ondertekend. Daarmee steunen bedrijven en overheden de doelstellingen en het werk van De Groene Stad. Ze onderstrepen er bovendien mee dat ze samen met anderen willen werken aan een groene, duurzame toekomst van Nederland. Haar motivatie verwoordt ze als volgt: ‘Wij vinden dat de bodem onder het groen minstens zo belangrijk is als het groen zelf. Je kunt wel meer groen in een stedelijke omgeving willen, maar alleen als de bodem goed is zal het groen zich ontwikkelen. Biomygreen ziet een levende bodem als essentiële voorwaarde voor de goede ontwikkeling van wortels waardoor het groen bovengronds vitaal blijft. Er ontstaat een betere structuur waardoor water adequaat wordt afgevoerd. Deze
opvatting en overtuiging zal bij de ontwikkeling van nieuwe plannen voor De Groene Stad een vast onderdeel van onze inbreng zijn’.
Bij de ontwikkeling van nieuwe concepten en plannen in het kader van De Groene Stad zal Jacqueline als specialist bodemtechnologie ongetwijfeld een belangrijke bijdrage leveren aan de duurzame vergroening van onze gebouwde omgeving.

Foto impressie introductie De Groene Stad Charta

Dinsdag 28 november jongstleden hebben o.a. VNO-NCW, Topsector T&U en NLGreenlabel en een serie bedrijven de eerste De Groene Stad Charta ondertekend! Hierbij een foto impressie van deze feestelijke bijeenkomst.